Het onvolprezen VPRO-programma Tegenlicht heeft van de documentaire ‘De dag dat de dollar valt’ uit 2005 een update naar 2008 gemaakt. Op basis van een fictief scenario, gschreven door Maarten Schinkel, financieel- economisch redacteur van NRC-Handelsblad, schetst de ‘documentaire’ een onthullend beeld van de mondiale economische crisis die sluipenderwijze gaande is.

De Verenigde Staten lenen drie miljard dollar per dag van het buitenland om hun uitgaven te financieren. Ruim vier biljoen dollar van de Amerikaanse staatschuld is in handen van – met name Aziatische – regeringen. Dagblad De Pers bericht over de uitverkoop van Amerika: investeerders uit China, Koeweit en Saoedi-Arabie kopen voor miljarden dollars aan aandelen van Amerikaanse banken. Hoe lang kan dit nog goed gaan?
“De weg die we bewandelen loopt dood,” zegt een van de experts in het programma. We hebben onze welvaart op drijfzand gebouwd. De vraag is langer of het fout gaat, maar wanneer…
De hypotheekcrisis in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, de zwakke dollar, de torenhoge Amerikaanse schuld, banken die failliet dreigen te gaan (CitiBank, Northern Rock): de economische weersverwachting voor de wereld staat op storm. De CitiGroup maakte bekend dat ze in het laatste kwartaal van 2007 een verlies heeft geleden van $ 9,8 miljard; eerder op de dag bracht de bank naar buiten dat ze 20.000 mensen zal ontslaan.

De vraag is dus vooral wie de echte slachtoffers zullen zijn en waar…

Kan biobrandstof de oplossing zijn voor het broeikaseffect of verslechtert de klimaatverandering er juist door?, is de vraag die The Independent stelt. De Europese Unie uit nu ook bij monde van commissaris Stavros Dimas twijfels over biobrandstof. Voor de BBC verklaarde Dimas dat de milieuproblemen en de sociale gevolgen van de produktie van biobrandstoffen groter zijn dan de EU dacht. De in Londen gevestigde Royal Society publiceerde op 14 januari een onderzoek waarvan de conclusies zijn dat er geen eenvoudig antwoord mogelijk is op de door de Independent gestelde vraag. Iedere vorm van biobrandstof moet afzonderlijk beoordeeld worden op de mogelijke gevolgen voor milieu en maatschappij.

Tot voor kort leek biobrandstof dé oplossing voor de vervuilende fossiele brandstoffen, zoals kolen en olie. Het gebruik van biobrandstof draagt niet bij tot opwarming van de aarde. Maar, schrijft de krant, voor de verbouw van gewassen die geschikt zijn voor biobrandstof, zijn vaak pesticiden nodig die gemaakt worden uit olie.
Wat veel politici, wetenschappers en milieubeschermers zijn vergeten is dat het hele produktieproces bekeken moet worden in de beoordeling of biobrandstof goed of slecht is voor milieu en maatschappij. Dan lijkt het optimistische beeld een stuk minder rooskleurig. Monocultuur, afhankelijkheid, verdringing van voedselgewassen door planten die geschikt zijn voor biobrandstof, uitputting van de grond door eenzijdige landbouw, ontbossing, schade aan flora en fauna, zijn negatieve voorbeelden van de eenzijdige nadruk op biobrandstof als de oplossing voor milieuproblemen.

Een recent rapport van de Wereldbank komt tot een opmerkelijke conclusie. Terwijl de economie van de Verenigde Staten in een recessie is beland, de lage dollar en hoge olieprijs voor het tweede achtereenvolgende jaar zorgen voor een vertraging in de economische groei, worden de effecten van de teruggang verzacht dankzij veerkrachtige ontwikkelingslanden. De Wereldbank verwacht dat de wereldeconomie dit jaar met 3,3 procent zal groeien. In 2007 was dat 3,6 procent en in het jaar daarvoor 3,9 procent.
Ontwikkelingslanden zullen naar verwachting een groei van 7,1 procent noteren, iets minder dan de 7,4 procent in 2007. De landen vertonen al vier achtereenvolgende jaren een recordgroei.

Stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch uit Amsterdam is zeer duidelijk in Dagblad De Pers over emancipatie en integratie. In zijn eigen ogen is hij bezig het klassieke sociaal-democratische ideaal van volksverheffing en emancipatie uit te dragen. “Je hebt een stroming in de partij [PvdA] die denkt dat emancipatie is: het handje vasthouden. Maar je kunt ook emanciperen door te zeggen: jongen, húp, dat is het zwembad – we hebben je geleerd om te zwemmen, nu zwemmen!”
Het “Marokkaanse breekijzer” Marcouch stelt dat repressie ook sociaal-democratie is. In ‘zijn’ stadsdeel, Slotervaart, wil hij realiseren dat grenzen stellen als het gaat om criminaliteit en overlast en tegelijk perspectief bieden, heel goed samen kunnen gaan.
Over het manifest van Doekle Terpstra: “Wij ‘benoemen en bouwen [een verwijzing naar het manifest van Doekle Terpstra] hier al twee jaar. Dat moet je niet zeggen, dat moet je gewoon doen… Negatieve reacties zijn wat mij betreft positief.” Marcouch mocht het manifest ook niet ondertekenen. “Ja, jammer. Die witte elite is nog steeds heel machtig en groot, maar er is al lang ook een allochtone elite die de witte elite beconcurreert. Als je een statement wil maken dan moet dat zijn: wij zijn burgers van dit land, wij zijn trots op dit land, we geven om dit land. En de kernwaarden van onze samenleving onderschrijven.”
Over discriminatie, werk en onderwijs: “Die VOC-mentaliteit van Balkenende spreekt Marokkaanse jongeren niet aan. Zelf gebruik ik het voorbeeld van Tarik ibn Zijad. Hij landde met 1200 man bij Gibraltar, zei ‘jongens, alle bootjes verbranden. Achter je is de zee en voor je is de vijand. Dus het is of strijden of terug zwemmen’. Dat is de mentaliteit die deze jongens nodig hebben… Ik zeg tegen mensen: er is maar één werkelijkheid, en dat is dat je moet blokken, goede cijfers halen, solliciteren. Dat is hard. Want het liefst willen ze horen dat iedereen werkloos is omdat alle bedrijven discrimineren.”
Over Wilders: “Als Wilders een film over de Koran wil maken, moet ie dat vooral doen. Dat recht heeft hij. Net zoals het recht bestaat om daarop te reageren. Zolang je elkaars hersens maar niet in slaat. Je kunt beter moslims leren hoe om te gaan met dat soort dingen dan alleen maar tegen ze roepen: blijf rustig.”