De Engelse krant The Guardian heeft een ‘geheim’ rapport van de Wereldbank over biobrandstoffen in handen gekregen. Volgens economen van de Bank is de groeiende vraag naar biobrandstoffen de oorzaak van de stijgende voedselprijzen en de voedselcrisis die hierdoor is ontstaan. Auteur Don Mitchell van de Wereldbank schrijft dat de prijzen van voedsel met meer dan 75% zijn gestegen; een cijfer dat hoger is dan voorheen werd aangenomen. Volgens de Britse krant werd het rapport door de Wereldbank achtergehouden om de Amerikaanse president Bush niet in verlegenheid te brengen. De Verenigde Staten subsideert ruimhartig de verbouw van gewassen die bestemd zijn voor de produktie van biobrandstoffen. Het rapport van de Wereldbank zou een slag in het gezicht zijn voor het Amerikaanse beleid. Overigens doet de Wereldbank in een uitvoerig rapport over de hoge brandstofprijzen en de hoge voedselprijzen een serie aanbevelingen aan de G8, de top van geïndustrialiseerde landen die op dit moment plaatsvindt in Hokkaido, Japan. In het kort komen de aanbevelingen van de Bank neer op het voorzien in directe basisbehoeften voor de armsten; kleine boeren toegang geven tot zaden, kunstmest, en andere noodzakelijke middelen; het opheffen van exportverboden die mede de hoge voedselprijzen veroorzaken.

In Foreign Policy plaatst hoofdredacteur Moisés Naím kritische kanttekeningen bij de breed gedragen verklaring dat de voedselcrisis mede veroorzaakt wordt doordat de armen meer en beter voedsel willen. Aan de hand van een analyse van dezelfde Don Mitchell schrijft Naím dat politici, economen en journalisten de verkeerde groep mensen de schuld geven (president Bush bijvoorbeeld verklaarde dat wanneer arme landen economisch groeien, mensen “meer en beter voedsel eisen, waardoor de vraag en daarmee de prijzen stijgen”).
Arme Aziaten eten meer vlees, waardoor de prijs van voedsel omhoog is geschoten, is een veelgehoorde verklaring. Maar Mitchell laat zien dat dit niet klopt: voor het produceren van vlees is graan nodig, maar de vraag naar graan is de afgelopen zeven jaar juist lager dan tussen 1995 en 2000, toen de Aziatische economieën nog niet de groei kenden die ze nu laten zien. Mitchell’s verklaring: door technologie en efficiëntie is de vleesproduktie per eenheid graan hoger. Mitchell’s verklaring voor de stijgende voedselprijzen: ten eerste meer vraag naar energie; meer vraag naar olie en gas betekent duurder transport van landbouwprodukten en vooral ook hogere prijzen van kunstmest. Ten tweede: natuurrampen (droogte, stormen) en speculatie. Als derde: het verdwijnen van overschotten, waardoor er geen buffer meer is. De bijbelse Jozef hielp het Egypte van farao’s door een periode van slechte oogsten omdat de overschotten aan graan waren opgeslagen. Die wijsheid geldt niet langer voor de beleidsmakers van nu. Daarnaast hebben overheden, met name die van de Verenigde Staten, landbouwers gestimuleerd minder te verbouwen voor consumptie en meer voor energiebehoeften. Conclusie van Naím: de schuld van de stijging van voedselprijzen ligt niet bij de hongerige bevolking van India en China, maar bij boeren in rijke landen – en uiteindelijk bij de politici

De discussie over de voor- en nadelen van biobrandstoffen gaat de zoveelste ronde in. Ontwikkelingsorganisatie Oxfam (in Nederland vertegenwoordigt door Novib) roept de rijke landen op hun biobrandstofprogramma’s te staken. Volgens de organisatie leveren de programma’s nauwewlijks een bijdrage aan het oplossen van de klimaatproblemen en dragen ze niet bij aan de beschikbaarheid van nieuwe energie en het terugbrengen van de afhankelijkheid aan traditionele brandstoffen (olie en gas). Maar minstens zo zorgelijk is dat de vraag naar biobrandstoffen de mondiale voedselcrisis verergert en miljoenen mensen onder de armoedegrens brengt. Aldus Oxfam in een verklaring op haar website. De organisatie schrijft dat het antwoord van rijke landen op de voedselcrisis en de klimaatproblemen de situatie eerder erger maken dan dat ze de problemen verlicht. Bij de ontginning van landbouwgronden die bestemd zijn voor de produktie van biobrandstoffen verdwijnen bossen en moerassen en komt koolstof vrij, dat het biokaseffect versterkt. Indsutrielanden subsidiëren de verbouw van deze landbouwgewassen in eigen land, waardoor ontwikkelingslanden opnieuw buiten de deur worden gehouden.

Oxfam bepleit wel de verbouw van duurzame biobrandstoffen in ontwikkelingslanden. Over duurzame economische ontwikkeling in Afrika bogen zich dertig economen uit het continent zich onlangs in Maastricht. Round Table Africa, een initiatief van de Maastricht School of Management, leidt de deelnemers op tot DBA (Doctor in Business Administration). IS, het maandblad van NCDO, besteedt deze maand aandacht aan de Round Table. In een videoboodschap richtte minister Koenders zich tot de deelnemers. In zijn rede bepleit Koenders de noodzaak van economische groei en vooral de eerlijke verdeling van die groei. Tevens benadrukt de minister de rol van landbouw in de ontwikkeling van Afrika, waarbij hij nadrukkelijk wijst op de noodzaak van investeren, onderzoek en opleiding van (kleine) boeren. Daarbij is samenwerking met partners in het westen onontbeerlijk. Deelnemers aan de bijeenkomst zijn tevreden. Innocent Mugwagwa, financieel directeur van Save the Children in Harare, Zimbabwe: “Ik heb mijn onderzoeksvraag kunnen voorleggen aan professionals met praktijkervaring. Iemand wees me op veelvoorkomende misstanden in de katoen- en tabaksector: kinderarbeid en de uitputting van landbouwgrond. Daar had ik zelf nog geen aandacht aan besteed in mijn onderzoek. Het heeft me aan het denken gezet over organische teelt, een win-win situatie voor zowel mens als milieu. Uiteindelijk is het doel van mijn onderzoek een raamwerk op te zetten voor het managen van een waardeketen in kwetsbare staten. Dat zie ik vervolgens natuurlijk graag ingevoerd in een project, waar iedereen die in Afrika investeert lering uit kan trekken.”