Oud-Rabobank en Wereldbank topman Herman Wijffels ziet vanaf nu twee wegen: “We kunnen de weg omhoog inslaan of naar beneden sodemieteren. Eerder dit jaar was hij opgetogen over de kredietcrisis. Nu is hij voorzichtiger. “Er staan heel ernstige dingen te gebeuren,” zegt hij in de Volkskrant. Toch ziet Wijffels positieve signalen. De verkiezing van Barack Obama (hij is “omhoog gewoeld door deze tijd”), het einde van het fundamentalistisch kapitalisme (“het bedrijf gereduceerd tot een verhandelbare kasstroom”), en het nadenken over je levensstijl (“Ik beluister om me heen: heb ik die nieuwe auto of die nieuwe afwasmachine echt wel nodig?”).
Het betekent volgens Wijffels wel dat er wat moet gebeuren. “Niet alleen de financiële wereld leefde boven haar stand, dat deden of doen we allemaal.” De Nederlandse politiek benadert volgens de oud-bankier de crisis teveel financieel-economisch. Maar “de kredietcrisis is niet los te zien van de klimaatcrisis en de energiecrisis; in feit zijn we bezig de basis van ons bestaan aan te tasten,” zegt hij. Wijffels roept op tot een complete transformatie van het economisch bestel. Van ‘lineair naar cyclisch produceren’: “Van die wegwerpeconomie moeten we af. We moeten overgaan op cyclische processen, gericht op hergebruik.”

Wijffels sluit in zijn analyse en visie aan bij die andere oud-bewindvoerder van de Wereldbank, Ad Melkert. In zijn Multatuli-lezing, november dit jaar, hield Melkert een profetisch betoog, waarin hij de kloof tussen arm en rijk hekelde. “Onder de ‘bubble’ van ongeremd financieel kapitalisme is in de afgelopen 25 jaar de afstand tussen de haves en have nots steeds afzichtelijker geworden.” Hij bekirtiseerde de westerse cultuur, waar “de jetset de magneet van de massa is… Compassie teruggebracht tot charitas, met miljarden dollars gefinancierd. Met open oog voor de gevolgen, maar met gesloten lippen over de oorzaken van de werelden van verschil.”
De kredietcrisis maant de wereld tot bezinning, aldus Melkert. “Na jarenlang hameren op het aambeeld van de ‘harde kant’ van de economie ontstaat nu, uit noodzaak en herbezinning, ruimte voor de ‘zachte kant’ van de samenlevingsopbouw.
Ook Melkert is positief over de verkiezing van Obama tot president van de Verenigde Staten. “Dit zijn de momenten waarop het besef kan doorbreken dat vroeg of laat ongecontroleerde markten in ongetemde beesten veranderen en het failliet wordt erkend van het idee dat extreme ongelijkheid het onvermijdelijke bijproduct is van welvaartsgroei. Het moment van de herwaardering van het primaat van de samenleving boven het dictaat van de economie.”

Peter de Waard, redacteur van de Volkskrant, benoemt het helder: “Wij hebben de crisis zelf veroorzaakt. Na 25 jaar van ongekende hebzucht is iedereen schuldig.” Alle mensen willen slapend rij worden en laten zich verleiden tot het kopen van gebakken lucht, schrijft De Waard. “Vele beschavingen zijn groot geworden van de hebzucht, maar ze zijn er ook weer aan ten onder gegaan.” Na het communistische systeem is het nu de beurt aan het kapitalisme, dat in een megacrisis verkeert. Iedereen heeft meeedaan aan de golf van hebzucht, “en nu voelen ze zich allemaal slachtoffers.” De Waard noemt duizelingwekkende cijfers: eind november hadden banken meer dan duizend miljard euro op hun vorderingen afgeschreven. Samen hadden westerse overheden al bijna tweeduizend miljard euro belastinggeld gestoken in banken en bedrijven. De waarde van alle beursfondsen op de wereld daalde in éen jaar tijd van 36 biljoen euro naar 20 biljoen euro. Na het verval van landbouw en industrie is nu de dienstensector aan de beurt. Het verschil met de eerdere sectoren is dat banken geen producenten zijn, maar slechts met geld schuiven. Waar decennia lang privatisering het toverwoord was, nationaliseren overheden nu. Keynes is back in town, progressieve belastingen mogen weer. De Waard sluit zijn betoog echter somber af. “Net zoals de andere lessen uit het verleden, zal ook de les van de kredietcrisis van 2008 weer worden vergeten. Op dit moment worden nog altijd bonussen uitgekeerd in de City en Wall Street. Slechts 40 procent van een jaar eerder, maar meer dan de totale ontwikkelingshulp voor Afrika.”

Stem of voeg toe aan:  

Opmerkelijk nieuws uit de Amerikaanse sociologie. Uit een langdurig onderzoek blijkt dat niet de huidskleur van iemand bepaalt of hij of zij als zwart of blank wordt gezien, maar zijn of haar sociale positie. Onderzoekers Andrew Penner en Aliya Saperstein hebben gegevens geanalyseerd die tussen 1979 en 1998 zijn verzameld in een groot nationaal onderzoek waarin dezelfde mensen elk jaar ondervraagd werden. De interviewers vulden aan het eind van de vragenlijst steeds in of ze de geïnterviewde blank of zwart vonden, of ‘overig’. Bij maar liefst 20 procent van de 12.686 geïnterviewden was die beoordeling niet elk jaar hetzelfde. Gewoon foutjes bij het invullen? Zeer onwaarschijnlijk, betogen de sociologen in Proceedings of the National Academy of Sciences, want vrijwel niemand veranderde volgens de administratie van een man in een vrouw, of andersom.

De onderzoekers ontdekten dat wanneer iemand niet in de gevangenis zat of een baan had, hij of zij eerder als blank werd gezien dan als hij/zij achter de tralies verbleef. Opmerkelijk genoeg zijn degenen die de vragenlijsten invulden zelf ook gevoelig voor hun sociale positie en de koppeling met huidskleur.

Deze cijfers bewijzen volgens de sociologen dat ras niet alleen iemands sociale status bepaalt – zwarten hebben bijvoorbeeld een veel grotere kans om in de gevangenis terecht te komen dan blanken – maar dat het ook andersom werkt.

Stem of voeg toe aan:  

Tevreden politici, teleurgestelde milieu-activisten. Dat is de uitkomst van de Klimaattop in het Poolse Poznan. De Franse president Sarkozy noemde het akkoord “een voorbeeld voor de wereld”. Premier Balkenende sprak van een historisch akkoord. Maar de uiteindelijke afspraken zijn een afgezwakte versie van de voorstellen waarover een jaar geleden de meeste politiek leiders in de Europese Unie het nog eens waren. De industrie heeft het voor elkaar gekregen dat er minder voor de CO2-uitstoot hoeft te worden betaald. Milieuminister Cramer vindt het akkoord een belangrijke tussenstap op weg naar Kopenhagen, waar over een jaar de volgende Klimaattop wordt gehouden.

De hoofdpunten van het plan zijn dat in 2020 de CO2-uitstoot ten opzichte van 1990 met 20 procent moet zijn teruggebracht; dat het energieverbruik in 2020 ten opzichte van 2008 20 procent lager moet liggen; dat in 2020 20 procent van de energie uit hernieuwbare bronnen moet komen; dat de industrie in 2013 voor CO2-rechten moet gaan betalen – in 2020 honderd procent. Maar zij mogen de kosten doorberekenen aan de consument; tot 2020 steken de EU-landen zes miljard euro in projecten voor de ondergrondse opslag van CO2.

De milieubeweging is zwaar teleurgesteld. “Naar Kopenhagen zonder afspraken en naar huis met een kater. Dat vat de uitkomsten van Poznan als voorbereiding op de volgende Kyotoronde en van de EU top over klimaatafspraken wel zo’n beetje samen. Kortom, we zijn geen stap verder gekomen, ondanks de politieke neuzeleuforie van Sarko en Jacqueline,” schrijft Duurzaamnieuws in haar online nieuwsbrief. Zij krijgen bijval van Al Gore. In een speech in Poznan zei de Amerikaanse presidentskandidaat van 2000 dat rijke landen de uitstoot van CO2 veel verder moet terugdringen.

Ook vertegenwoordigers van ontwikkelingslanden zijn ontevreden. De Pakistaanse afgevaardigde Faruukh Khan verklaart boos: “het is niet duidelijk hoe je ‘een sterk politiek signaal’ kunt afgeven, als je weigert te betalen voor de vervuiling die je veroorzaakt”.  Tim Jones van de organisatie World Development Movement zegt dat rijke landen, verantwoordelijk voor de klimaatverandering, opnieuw in gebreke blijven.

Rechtse Amerikanen zien de milieubeweging als een complot tegen Amerikaanse vrijheden. “Milieubescherming gaat niet over het behoud van natuur, maar beoogt een revolutionaire coup in de Verenigde Staten met als doel het vestigen van een wereldregering en het afschaffen van de principes van het natuurrecht,” zegt Michael Shaw van Freedom Advocates. Een aantal rechtse organisaties organiseerde onlangs in Dallas, Texas, een conferentie waarin werd gewaarschuwd voor de gevaren die Amerika in hun ogen bedreigt, zoals duurzame ontwikkeling (“Kan niet samengaan met vrijheid), Agenda 21 (“Een anti-menselijk en anti-Westers document”), en het Earth Charter (“Een bedreiging door de Verenigde Naties en andere organisaties van het christelijk geloof”).

Ondertussen maakt hoogleraar vegetatiekunde Joop Schaminée zich zorgen over de schadelijke gevolgen van maatregelen die de gevolgen van klimaatverandering moeten keren. Dijkverhoging, Deltawerken, de Afsluitdijk: besluiten die voor de natuur vele malen ingrijpender zijn geweest dan de rampen zelf, aldus Schaminée in dagblad De Pers.

Alles is nog niet verloren… maar hoe vaak zeggen we en horen we dat al?! Misschien moeten we de hoop vestigen op 25 januari 2009. Dan wordt in de Tweede kamer de film The Age of Stupid vertoond. In de film bekijkt een man in het jaar 2055 beelden uit 2008 en vraagt zich af “waarom we de klimaatverandering niet stopten toen we nog een kans hadden”. Misschien biedt de regering van Obama ons die kans nog. De mensen die hij wil benoemen op milieu zijn voorvechters voor duurzame energie en pleitbezorgers voor een radicale aanpak van de klimaatverandering. Obama’s Green Team is veelbelovend…

Stem of voeg toe aan:  

Islamofobie is in Nederland de laatste jaren aanzienlijk groter geworden. Dat uit zich niet alleen in negatieve opinies over moslims, maar ook in toenemend geweld tegen de moslimgemeenschap. Dat melden de Anne Frank Stichting en de Universiteit Leiden in de achtste Monitor Racisme & Extremisme. Tevens blijkt uit de Monitor dat het aantal extreemrechtse demonstraties de afgelopen jaren flink is toegenomen. Waren het er in 2006 nog acht, vorig jaar groeide dat tot twaalf. In 2008 staat de teller van het aantal openbare manifestaties op twintig.

Verder blijkt uit de monitor dat neonazigroepen aanzienlijk in omvang toenemen. Het aantal activisten groeide in vier jaar tijd van veertig naar vierhonderd. Hoewel zij in hun ideologie de gewapende strijd tegen vijanden rechtvaardigen en af en toe ook betrokken zijn bij politieke geweldpleging, hebben de onderzoekers een ontwikkeling naar ernstiger vormen van geweld of terrorisme niet waargenomen.

Daarnaast bestempelen de onderzoekers de PVV als extreem-rechts. Op 10 december boog het gerechtshof in Amsterdam over een mogelijke vervolging van Geert Wilders op grond van discriminatie. Een eerdere aanklacht leidde niet tot vervolging van de politicus door het OM. In de besloting hoorzitting op 10 december hoorde de rechter getuigen die vinden dan Wilders en de PVV wel moeten worden vervolgd. Het hof beslist binnen zes weken of het OM verplicht wordt Wilders te vervolgen.

Tevens constateren de onderzoekers dat het evenwicht tussen vrijheid van meningsuiting en bescherming tegen discriminatie is de afgelopen monitorperiode verstoord. Oorzaken zijn gelegen in een veranderend politiek klimaat – kort samengevat: ‘je moet kunnen zeggen wat je denkt’ -en in neveneffecten van beleid tegen terrorisme en radicalisering.

Stem of voeg toe aan:  

Minister Plasterk en VVD-leider Rutte laten in interviews met dagblad De Pers van zich horen.

Onderwijsminister en ‘excuusheiden’ Ronald Plasterk (“wat goed, weer een geuzennaam erbij”) citeert tijdens de ministerraad graag uit de Bijbel. “Dan zie ik een glinstering van herkenning bij Donner of Rouvoet, dat vind ik grappig,” zegt de minister in het interview.
Hij wil door met het CDA. “Het is een heel stabiele coalitie. Het beeld dat we voortdurend moeizame compromissen bevechten klopt niet. Op veel belangrijke onderwerpen heerst er consensus.”
Over homo-emancipatie en de twee christelijke coalitiepartijen: “Neem de emancipatie van homo’s, veel gelovige mensen zijn daar fel voor. Ik vind het een schijntegenstelling tussen gelovigen en voorstanders van homo-emancipatie. Soms zijn er Kamerleden van het CDA die mij corrigeren, omdat ik er niet fel genoeg mee omga.”
Over vrijheid van meningsuiting: “We hebben twaalf jaar liberale kabinetten achter de rug, waarin het verbod op godslastering onbespreekbaar was. Nu heeft minister Hirsch Ballin voorgesteld om dat artikel te schrappen. Hij zei: mijn god laat zich niet beledigen, daar heb ik de wet niet voor nodig. Mijn overtuiging is dat de wet geen dingen moet beschermen waarvan ik als niet-gelovige helemaal niet weet of ze bestaan. Vanuit verschillende levensbeschouwingen komen wij tot dezelfde conclusie.”

VVD-fractievoorzitter Mark Rutte – ‘Calvinist met driftmomentjes’ – zegt in een interview met De Pers dat de “islam niets toevoegt” en “zich beperkt tot couscous eten”.
Over de ‘joods-christelijke’ traditie waartoe de VVD zich onder Rutte bekent: “De christelijke traditie bestaat bij gratie van de traditie die er aan voorafging. De christelijke waarden wortelen allemaal in die joodse traditie. Die twee geloven onderscheiden zich fundamenteel van bijvoorbeeld het islamitische geloof. Uit het joods-christelijke gedachtengoed komt de scheiding tussen kerk en staat voort en het concept vergeving. Vergeving tref je in de islam niet aan. Ex-minister Ella Vogelaar was zo warrig dat ze in de islam een waardevolle basis van onze traditie meende te zien… Voor zo ver dat gaat om couscous eten, vind ik het allemaal prima. Maar het kan niet zo zijn dat wij concessies doen op basiswaarden, zoals de gelijkwaardigheid van vrouwen of homo’s. Er zijn overeenkomsten, maar die punten zitten al in de joods-christelijke traditie. Daar heb ik de islam niet voor nodig. Vogelaar wekte ten onrechte de indruk dat je dat allemaal met elkaar kunt vermengen.”
Over Boekesteijn en ontwikkelingssamenwerking: “Een Boekestijntje is volgens mij iemand die in staat is de consensus over ontwikkelingssamenwerking te doorbreken. Koenders irriteren.”
Over echt rechts en Wilders: “Iemand die echt rechts is, weet dat je problemen niet oplost door alles aan de islam op te hangen. Elke Marokkaan die succesvol is: I applaud him. Kan mij het verder schelen wat hij voor geloof heeft.”

Stem of voeg toe aan:  

Nederlanders zijn sinds 1999 niet minder tolerant geworden en ook het onderling vertrouwen is niet afgenomen. Dat blijkt uit de eerste resultaten van de European Values Study, een langlopend wetenschappelijk onderzoek van de Universiteit van Tilburg naar waarden in Europa. Op 11 december worden de eerste resultaten uit 2008 gepresenteerd tijdens een hoorzitting in het Europees Parlement.

De European Values Study volgt sinds 1981 de ontwikkeling van waarden in Europa. Om de negen jaar worden burgers in Europese landen uitgebreid bevraagd over hun mening en standpunten.

De laatste meting van EVS dateert van voor de periode van Pim Fortuyn. ,,Sindsdien wordt vaak gesteld dat de Nederlandse maatschappij is verhard, maar ik zie die trend niet”, stelt Paul de Graaf, hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Tilburg. Het percentage Nederlanders dat mensen in het algemeen vertrouwt is in de afgelopen negen jaar gegroeid van 60 naar 63 procent. In 1981 en 1990 lagen deze percentages nog lager.

Stem of voeg toe aan:  

In Trouw kreeg Geert Wilders onlangs opnieuw een podium om zijn bekende riedel te verkondigen: de islam is een gewelddadige ideologie, die “streeft naar wereldheerschappij. Djihad is daarbij de plicht van elke moslim. Hoofddoel zijn de invoering van de sharia en het kalifaat. Om dat te bereiken mag geweld worden gebruikt en zijn leugens of bedrog jegens niet-moslims geoorloofd.” De politiek leider van de PVV schrijft onder de kop ‘Vandaag Mumbai, morgen Amsterdam’ dat “progressieve westerse media” zich krampachtig vastbijten “in holle termen als ’afscheidingsbewegingen’ en “het islamitische karakter van de terreur graag naar de achtergrond”laten verdwijnen.

Wilders gaat hier weer kort door de bocht. Historicus William Dalrymple schrijft in de Engelse krant The Observer dat “de connectie tussen de aanslagen in Mumbai en de onafhankelijkheidsstrijd in Kashmir steeds duidelijker wordt”. Dalrymple schrijft verder: “Het lijkt erop dat de terroristen leden waren van de Pakistaanse Lashkar-e-Taiba, waarvan de leider Hafiz Muhammad Sayeed openlijk zijn ideologie van haat kan verkondigen. De waarschijnlijk Pakistaanse oorsprong van de terroristen en de connecties met jihadi-groepen in Kashmir, laten zien dat de verschrikkelijke gebeurtenissen in de context moeten worden gezien van de desastreuze politiek van het Westen in de regio na 9/11. Het falen van de regering-Bush om de bevolking van Pakistan en Afghanistan voor zich te winnen en daarentegen veel moslims ervan te overtuigen dat het Westen vijandig is tegenover moslims, heeft geleid tot de catastrofe in Afghanistan waar de eens gehate Taliban opnieuw voor de poorten van Kaboel staan.”

De visie van Dalrymple wordt bevestigd door journalist Ahmed Rashid. In een interview met weekblad De Groene Amsterdammer zegt Rashid: “De regering-Bush draagt een enorme schuld voor het falen in Afghanistan. Daardoor heeft de Taliban-beweging voet aan de grond gekregen in Pakistan. Bush was niet geïnteresseerd in Afghanistan. Het ging hem om Irak. Het Westen komt er niet meer met het toezeggen van geld en extra militairen. We hebben een alomvattende strategie nodig. Elke oplossing begint bij het erbij betrekken van Afghanistans buurlanden – Pakistan, Iran, China en de Centraal-Aziatische republieken. Het is heel belangrijk dat de Taliban hun schuilplaatsen in Pakistan verliezen. Dat kan alleen door het grensgebied te ontwikkelen. Eindelijk hebben we nu, na de militaire regering van Musharraf, weer een burgerlijke regering die zeer anti-Taliban is. Hopelijk is dat het begin an iets positiefs. Het waren de Amerikanen die de krijgsheren macht gaven. Ze hielpen hen hun legers weer op te bouwen. De Amerikanen deden net of ze kampioenen waren van de democratie, maar jarenlang lieten ze Karzai’s regering stikken. Omdat ze hun troepen nodig hadden in Irak, gebruikten ze de krijgsheren en hun misdadige milities om jacht te maken op de Taliban en al-Qaeda. Dat is misschien wel de grootste fout geweest van de Amerikanen. Gedurende drie, vier jaar waren de krijgsheren machtiger dan Karzai in Kabul, terwijl hij de gekozen president was en zij de boeven.” Onderhandelen is geen wondermiddel en het is zeker niet de uiteindelijk oplossing, meent Rashid. “Meer geld, meer ontwikkeling, meer troepen, minder luchtaanvallen, een einde aan de Pakistaanse steun voor de aliban en regionale afspraken. Dan pas kun je praten.”

Dalrymple schrijft ook dat door de onderdrukking van Kashmir, India “een gehele generatie van ontwikkelde, boze middenklasse moslims aan de jihadi’s heeft uitgeleverd”. De terroristen in Mumbai “waren niet de arme, in madrassa’s opgeleide Pakistanen afkomstig uit dorpen, maar boze en goed opgeleide middenklasse jongeren,” aldus Dalrymple.

Uit een onderzoek van Gallup blijkt dat moslims niet kansarme mensen zijn die leven aan de onderkant van de samenleving, maar dat zij leven in bovengemiddelde welstand. Hun drijfveren zijn vooral politiek en economisch, en minder religieus gemotiveerd. Volgens de criteria van Gallup is zeven procent van de ondervraagden extremist. De Amerikaanse islamdeskundige John Esposito zegt in Trouw dat we ons over die zeven procent zorgen moeten maken: “Je hebt het over vele miljoenen mensen. Een aantal daarvan kan echt terrorist worden.”

Toch is Esposito optimistisch. Hij maakte de veranderingen in zijn eigen katholieke kerk mee en herkent bij de huidige moslims verschijnselen die eerder bij de katholieken optraden, zoals hoog opgeleide leken die steeds mondiger en steeds minder bereid zijn om klakkeloos het gezag van geestelijken te aanvaarden.

Stem of voeg toe aan:  

Ruim 9000 vertegenwoordigers uit 185 landen overleggen al een week in het Poolse Poznan over een nieuw klimaatakkoord. Deze week wordt het spannend, want de echte verantwoordelijken – de ministers – gaan meepraten over de opvolger van het Kyoto-protocol. Ook VN-chef Ban Ki-moon reist af naar Poznan.

Tan Copsey, manager van Chinadialogue, schrijft op OpenDemocracy over het belang van Poznan. De top in Polen is een tussenstop op de weg van Bali naar Copenhagen, waar in december 2009 een nieuw alomvattend klimaatakkoord moet worden getekend. “Het zijn de moeilijkste onderhandelingen die we ooit hebben meegemaakt,” zegt VN-topambtenaar Yvo de Boer. In Poznan ligt de eerste ontwerptekst voor een nieuw akkoord op tafel. Het komend jaar moet een definitieve tekst vorm gaan krijgen, maar de vrees bestaat dat de economische crisis een negatieve invloed zal hebben op de onderhandelingen. De pre-Obama presidency maakt het nemen van besluiten ook niet gemakkelijker. De toekomst van de aarde staat echter wel op het spel en daarom zijn concrete stappen vooruit wel van wezenlijk belang.

De onderhandelaars in Poznan hebben in ieder geval de steun van de mondiale geestelijkheid. Eind november onderschreven leiders van de grote wereldreligies op de Interfaith Climate Conferentie in Uppsala, Zweden, een oproep om drastische maatregelen op het gebied van klimaatverandering te nemen.

De jeugd heeft de toekomst en wat dat betreft hoeft de wereld niet te wanhopen. Voorafgaand aan de klimaattop in Polen hield het ministerie van VROM de eerste Kinderklimaattop. 60 basisschoolleerlingen presenteerden tips om het klimaat te verbeteren en het milieu te beschermen. De kinderen vertegenwoordigden 71.000 basisschoolleerlingen die in september, in de ‘Week van de Vooruitgang’, Groene Voetstappen verzamelden. Zij deden dit door een week lang zoveel mogelijk lopend en fietsend naar school te gaan. Voor elke heen of terugreis die lopend of fietsend werd afgelegd, kregen ze een Groene Voetstap. Er werden op die manier maar liefst 539.600 Groene Voetstappen verzameld. Minister Cramer koos uit de tips de Gouden Energietip: één knop in ieder gebouw waarmee de laatste gebruiker alle niet-noodzakelijke apparatuur uit kan zetten.

Opmerkelijk dat juist eind vorige maand het Spaanse bedrijf GFY-GFP (Good for You, Good for the Planet) het patent heeft aangevraagd op een standby killer; een apparaatje met chip dat automatisch electronische apparatuur uitschakeld. Apparaten in standby-stand kosten de Europese Unie jaarlijks zo’n zeven miljard euro.

Stem of voeg toe aan:  

In de week van Sint Nicolaas zitten de ambtenaren aan tafel in het Poolse Poznan. Zij doen de voorbereidingen voor week 2 van de klimaatconferentie van de Verenigde Naties. Vanaf 8 december schuiven de verantwoordelijke ministers aan. In Poznan discussiëren de beleidsmakers over de opvolger van het Kyoto-verdrag, dat in 2012 afloopt. In 2009 staat een belangrijke conferentie in Kopenhagen op de agenda. Daar wordt volgens minister Cramer van milieu het definitieve akkoord over een nieuw wereldomvattend klimaatplan bepaald.

Hoopgevend voor een nieuw akkoord – en daarmee een nieuwe, broodnodige aanpak van de klimaatproblemen – is het beloofde beleid van de nieuwe Amerikaanse president, Barack Obama. De regering Bush weigerde het Kyoto-protocol te ratificeren. Obama belooft het beleid om te gooien en zich te richten op een groene New Deal: duurzame energie; schone industrie; minder afhankelijk van olie-importen.

Participation in the Kyoto Protocol     Signed and ratified      Signed, ratification pending      Signed, ratification declined      Non-signatory

De kredietcrisis lijkt de plannen voor een radicale koerswijziging in de aanpak van klimaatveranderingen in de weg te staan. Een ambiteus plan van de Europese Gemeenschap lijkt op de tocht te staan. Het benodigde geld lijkt te ontbreken. Toch blijkt uit een nieuw rapport van Oxfam Novib dat door innovatieve financiering jaarlijks 50 miljard dollar vrijgemaakt kan worden voor aanpak van klimaatproblemen. De studie, met als titel ‘Turning Carbon into Gold’, becijfert dat het aanpakken van klimaatveranderingen rond de 1 procent van het bruto wereldprodukt per jaar ligt. “Doen we nu niets, dan zijn die kosten over tien jaar twintig keer zo hoog,” schrijft Oxfam. Daarnaast meldt de studie dat arme landen het hardst worden getroffen door de veranderingen in het mondiale klimaat. Drinkwater wordt schaars en zal meer en meer een bron van conflicten en terreur worden. Landbouw en voedselproduktie staan steeds zwaarder onder druk, met als gevolg meer hongersnoden.

Een van ’s werelds meest vooraanstaande klimaatwetenschappers, James Hansen (NASA), is somber. “Na 2016 is klimaatverandering onomkeerbaar,” zegt hij in de Volkskrant.  “Er is vooral mooi gepraat over klimaatmaatregelen. Kijk naar de echte cijfers, en er is nog bijna niks gebeurd, ook niet in Kyoto-landen. In feite realiseert nog steeds haast niemand zich in welke crisis we zijn beland.” Om die crisis echt te lijf te gaan is er nu een moratorium nodig op de bouw van kolencentrales en moeten de bestaande centrales sluiten. Anders raken we het stabiele klimaat -waar wij het produkt van zijn, aldus Hansen – kwijt: “Als we doorgaan op de huidige weg maken we dat denk ik de komende eeuw nog mee.” Hoop vestigt de klimaatwetenschapper op het gewijzigde politieke klimaat in Amerika. Van de felste tegenstanders van klimaatbeleid – de zogeheten Dirty Dozen – hebben bij de laatste verkiezingen zeven hun zetel verloren. Maar, waarschuwt Hansen, de energieadviseurs van Obama komen nog te veel uit de oude energiewereld. Of daaruit de echte koerswijziging kan komen?

Ondertussen heeft de aarde koorts. Dat is de titel van een nieuw boek over de toestand van de aarde, maar ook over hoe we verder moeten. Volgens de auteurs lijkt de situatie waarin de mensheid zich bevindt wel op die van de koorddanser. Door de grote mondiale problemen, de armoede, de energiecrisis en bovenal de klimaatverandering, is onze situatie hachelijk geworden. Zowel collectief als individueel bevinden we ons op het slappe koord. De belangrijkste boodschap is dat er een bewustzijnsverandering nodig is en dat we radicaal anders moeten gaan denken over onszelf en de wereld om ons heen.

Stem of voeg toe aan: