Oktober is de maand waarin via de Pink Ribbon campagne speciale aandacht wordt gevraagd voor borstkanker. Een op de acht vrouwen krijgt in hun leven te maken met borstkanker. Onder allochtone vrouwen is dit aantal lager.Toch zijn er een aantal organisaties die zich specifiek op allochtone vrouwen en borstkanker richten. De Nederlandse stichting Mammarosa geeft in diverse talen voorlichting over borstkanker. De website geeft in het Berbers, Chinees, Duits, Engels, Frans, Marokkaans, Spaans, Papiamentu, Sranan Tongo en Turks informatie over borstkanker.

Overigens neemt het aantal jonge allochtone vrouwen met borstkanker toe. “De kans op borstkanker onder allochtone Nederlandse vrouwen is vergelijkbaar met die van de vrouwen uit de landen van herkomst, maar onder jonge allochtone Nederlandse vrouwen is de kans wel groter”, schrijft Closer. “Dit is in overeenstemming met ander onderzoek dat er op wijst dat wanneer vrouwen uit landen met een lage kans op borstkanker migreren naar een land met meer kans op borstkanker, die kans voor de migrantenvrouwen significant toeneemt. Dit heeft te maken met integratie in die landen waarbij de leefstijl (voedsel, aantal kinderen dat men krijgt, de leeftijd waarop men kinderen krijgt) zich langzaam maar zeker aanpast aan die van de dominante meerderheid in dat land.”

Ook internationaal is er meer aandacht voor migrantenvrouwen en borstkanker. Op 28 oktober was het Global Pink Hijab Dag.Deze dag wil vooroordelen over moslimvrouwen bestrijden en aandacht vragen voor migrantenvrouwen en borstkanker.

James Hansen, klimaatwetenschapper van het eerste uur, is bang dat de wereld nog steeds niet overtuigd is van het gevaar van klimaatverandering. Hij voorziet in Kopenhagen een zwak akkoord, waarin het broeikaseffect niet echt wordt aangepakt en waarin rijke landen hun klimaatzonden afkopen maar de wereld op het spel zetten.

In Trouw zegt Hansen dat het te sluiten akkoord van Kopenhagen uitgaat van een concentratie broeikasgassen van 450 ppm (ppm: parts per million, aantal deeltjes per miljoen luchtdeeltjes). Dan is de kans 50 procent dat de aarde niet meer dan 2 graden Celcius opwarmt. Hansen is het oneens met de 450-norm. Een opwarming van één graad is al gevaarlijk en daarvoor moet de norm op 350 ppm liggen. Nu is de concentratie broeikasgassen 385 ppm; ze zal dus moeten dalen, terwijl de wereld afstevent op een akkoord waarin een stijging is voorzien. “Een concentratie van 450 ppm leidt gegarandeerd tot rampen,” zegt Hansen. “De zeespiegel zal metershoog stijgen, ecosystemen zullen verdwijnen, droogtes, stormen, noem maar op.”

Hansen zegt dat het ineens heel hard kan gaan. “Systemen als de ijskappen, maar ook de biodiversiteit, hebben een omslagpunt waarna het ineens heel hard gaat. Onstuitbaar. Als we zo doorgaan en deze systemen onder druk blijven zetten, verdwijnen ze. Deze eeuw nog.”

Alle pijlen richt Hansen op het gebruik van steenkool.Hij heeft liever geen akkoord, dan een slecht akkoord waarin het gebruik van steenkool teogestaan wordt. “We moeten vanaf nu tot 2030 alle kolencentrales in de wereld uitschakelen. Maar dat dringt niet goed door. Ik heb het er met verschillende politieke leiders, zoals Tony Blair en Angela Merkel, over gehad. Als jullie nog één kolencentrale bouwen, hield ik hen voor, moet Rusland gas in de grond laten zitten. En dat doen de Russen natuurlijk nooit. Toch bouwt iedereen nieuwe kolencentrales. De kern van het probleem is dat fossiele brandstoffen te goedkoop zijn. Zolang ze goedkoper zijn dan duurzame bronnen als zonne-energie, zullen ze worden gebruikt. Er moet een fikse toeslag op gas en olie, zodat de gebruiker betaalt voor de schade die hij aanricht. En dat moet wereldwijd gebeuren, want als je de olie hier uitbant, zakt de vraag en wordt het voor arme landen een goedkope brandstof. De huidige grootverbruikers, de Verenigde Staten, Europa en China, zouden daarover afspraken moeten maken.”

De emissiehandel noemt hij pervers. Het doet Hansen denken aan het Middeleeuwse aflaatsysteem: “Een win-win-situatie: de kerk beurde het geld en de zondaar hoefde niet meer te branden in het vagevuur. En nu? De rijke landen kopen hun CO2-zonden af en de armen strijken het geld op. Maar wat is het klimaat ermee opgeschoten?”

Ondertussen verbaast Jeremy Rifkin, econoom en adviseur van de EU, zich erover dat Nederland niet meer investeert in duurzame energie. “Nederland heeft kennisinstellingen, grote bedrijven en een op Europa georiënteerde regering. Bovendien wordt het als laag gelegen land direct bedreigd door klimaatverandering. Toch loopt de Nederlandse regering niet voorop als het gaat om nationale regelgeving die een omslag naar duurzame energie mogelijk moet maken. Nederland komt achter landen als Spanje, Duitsland en Denemarken waar op overheidsniveau afspraken zijn gemaakt om de opwekking van duurzame energie leidend te maken. Ook Nederland zou heldere, nationale standaarden en codes moeten ontwikkelen om een daadwerkelijke overgang op duurzame energie te bewerkstelligen.”

In een interview met Change Magazine zegt Rifkin dat hij vreest dat de top in Kopenhagen een mislukking wordt. “In plaats van samen te werken roept de een dat hij in 2020 dertig procent minder CO2 uitstoot heeft en de ander gaat erover heen door vijftig procent reductie te beloven. Dat is een fout uitgangspunt.”

Rifkin bepleit een derde Industriële Revolutie. Het tijdperk van olie is voorbij. Duurzame energie in combinatie met het gebruik van nieuwe communicatiemiddelen heeft de toekomst.

De internationale klimaatcampagne Time for Climate Justice, waar veel prominente en bekende politici, musici, en geestelijke leiders hun gezicht aan hebben verbonden, heeft een fraaie remake van de bekende popsong Beds Are Burning gemaakt.

Ondertussen zijn een aantal bands bezig om uit te zoeken of het verboden kan worden dat hun songs gebruikt worden als martelaarwerktuig. Het Amerikaanse leger gebruikt in Guantanamo Bay popsongs om gevangenen te martelaren. Engelse mensenrechtenorganisaties voeren vanaf eind 2008 actie om dit soort praktijken te verbieden, zero dB. De campagne wordt onder andere door door bands als Massive Attack en Rage Against the Machine gesteund.

Amerikaanse bands,  aangevoerd door groepen als Nine Inch Nails, R.E.M. en Pearl Jam, hebben het idee overgenomen en voeren nu actie richting Congress. De organisatie New Security Action is de  drijvende kracht achter de actie.

Groot was de respons op de column van Eduard Nazarski, directeur van Amnesty Nederland. Een aantal kritische, enkele verontruste, maar het overgrote deel positief. Het onderwerp van de column, die alweer een maand geleden verscheen, waren de uitspraken van Geert Wilders in de Tweede Kamer tijdens de algemene beschouwingen. “De taal van haat vervulde onverbloemd de belangrijkste kamer in onze rechtsstaat,” schrijft Nazarski als reactie op de voorstellen van Wilders, zoals een ‘kopvoddentaks’, ‘de straat terugveroveren’, en ‘de noodzaak van een grote schoonmaak’.

De verontwaardiging van Nazarski is terecht. Niet alleen vanwege het discriminerende karakter van de uitlatingen van een Nederlandse volksvertegenwoordiger, maar ook vanwege de zwijgende parlementaire meerderheid, die “hooguit wat op de parlementaire tafeltjes roffelde bij beleefde protesten van de minister-president”.

Hieronder de column van Nazarski:

25 september 2009

Geachte mevrouw/mijnheer,

Groot was mijn verontwaardiging toen ik vorige week PVV-fractievoorzitter Geert Wilders hoorde. De PVV stelde invoering van een ‘kopvoddentaks’ voor en meldde ook dat het tijd was voor een grote schoonmaak van de Nederlandse straten. Amnesty International bemoeit zich meestal niet met belastingvoorstellen. Amnesty bemoeit zich evenmin snel met het taalgebruik van parlementariërs.

Toch meen ik dat de woorden die ik vorige week in het Nederlandse parlement hoorde een kanttekening verdienen, juist vanuit een mensenrechtenorganisatie als Amnesty International die staat voor de rechten en waardigheid van alle mensen. Die kanttekening plaats ik in bijgaande column Wilders’ Grote Schoonmaak,die onlangs verscheen op www.amnesty.nl.

Hieronder kunt u mijn column lezen. U kunt deze doorsturen naar vrienden en bekenden of u kunt zelf uw mening geven via Hyves, Facebook of per e-mail. Wij hebben uiteindelijk de vrijheid om respectvol van mening te verschillen.

Met vriendelijke groet,
Eduard Nazarski, Directeur Amnesty International Nederland

Column Wilders’ Grote Schoonmaak

Het voorstel van Geert Wilders om voortaan belasting te heffen op het dragen van hoofddoekjes in de openbare ruimte werd door een minderheid van het Nederlandse parlement vorige week direct gekwalificeerd als een onzinnig en onzedelijk idee. Maar een parlementaire meerderheid negeerde het voorstel. Hoofddoekmoeheid?

Er valt wel iets te zeggen voor het negeren van dit en dergelijke voorstellen. Een serieus parlementslid mijdt ondoordachte voorstellen. Ook uit eigen kring. Aan de andere kant, een alerte parlementariër bestrijdt gevaar voor het te laat is. Ook in eigen huis.

Het optreden van Kamerlid Wilders vorige week ging niet voor de zoveelste keer over hoofddoekjes. In het huis van de democratische rechtsstaat, waarin in eerste en laatste instantie het Nederlandse grondwettelijke systeem verdedigd moet worden, sprak hij, een van de politieke voorlieden, over ‘kopvodden’ en de noodzaak van een ‘grote schoonmaak van onze straten’, terwijl hij het over mensen had. Burgers en ingezetenen van Nederland. De taal van de haat (Wilders is de kopvodden ‘spuug- en spuugzat’ en wil de straat ‘terug veroveren’) vulde onverbloemd de belangrijkste kamer van de rechtsstaat. En via kranten, radio, televisie en internet bijna alle kamers in het land. Kamerlid Wilders opende demonstratief de deur naar verbaal geweld gericht tegen een Nederlandse bevolkingsgroep.

Als de openbare ruimte schoongemaakt moet worden van mensen wier zogenaamde wandaad het dragen van een ‘kopvod’ is, dan loert na het verbale het fysieke geweld natuurlijk om elke hoek. Als het zich openbaart, zal de kopvoddenman voor de zuivering van het straatbeeld geen verantwoordelijkheid nemen. Hij zal zich verweren door te zeggen dat hij het niet over mensen had, maar over hun kleding. Hij zal wederom zeggen dat hij gehoofddoekte vrouwen van onderdrukking wilde bevrijden. Waarom hij hen dan beledigend als kopvoddendraagsters moest afschilderen? Wie zal het zeggen, maar natuurlijk niet om aan te zetten tot geweld. De kopvoddenman houdt vast niet van geweld. Wie wel? Als het zo ver komt, zal hij zich ervan distantiëren, maar hij zal waarschijnlijk wel vergoelijkend zeggen: dat komt ervan als het kabinet die vodden niet gewoon verbiedt of belast. Want vervuilend zijn ze natuurlijk wel.

Nee, tot geweld zal hij vast niet oproepen, niet aanzetten en hij zal het niet verdedigen. Voor met geweld afgerukte vodden zal hij waarschijnlijk ook geen kopgeld uitkeren. Maar aan de apologie van antikopvoddengeweld begon hij vorige week wel publiekelijk te schrijven. De zwijgende parlementaire meerderheid roffelde hooguit wat op de parlementaire tafeltjes bij beleefde protesten van de minister-president. Het is de vraag of de meerderheid van de volksvertegenwoordigers het nog lang daarbij kan laten nu vanaf het parlementaire spreekgestoelte even zo doorzichtig als grof de haatzaai wordt vergoelijkt.

De Britse overheid heeft in samenwerking met een aantal wetenschappelijke instellingen een interactieve wereldkaart ontwikkeld waarop de gevolgen te zien zijn van een wereldwijde stijging van de temperatuur met 4 graden Celcius.

Met één muisklik kan ingezoomd worden op zogeheten hotspots. Van die risicogebieden (waaronder Nederland) zijn de risico’s in kaart gebracht, zoals bosbranden, stijgende zeespiegel, droogte, stormen, permafrost, en het leven onder de waterspiegel.

Ondertussen heeft het Global Humanitarian Forum berekend dat, ondanks welk soort akkoord er ook in Kopenhagen wordt gesloten, er door de klimaatverandering jaarlijks 300.000 doden vallen, het bestaan van 325 miljoen mensen ernstig wordt ontwricht, en 125 miljard dollar aan economische schade zal zijn. Ter vergelijking: dat zijn 60 maal zoveel doden als het huidige aantal slachtoffers van de Mexicaanse griep. Of 15 maal zoveel slachtoffers als het aantal doden als gevolg van verkeersongevallen wereldwijd. De schokkende cijfers staan in het rapport The anatomy of a silent crisis (pdf).

De stille crisis raakt vooral het armste deel van de wereld: 98 procent van de mensen onder risico en 99% van alle doden als gevolg van weerrampen betreft de 50 armste landen. Die dragen ook 90% van de economische verliezen. Terwijl ze 1% bijdragen aan de CO2 uitstoot.
Maar het effect van bosbranden, overstromingen en hittegolven wordt ook alarmerend voelbaar in het welvarende deel van de wereld.

Er komt geen alomvattend klimaatakkoord in Kopenhagen, zegt VN-topman Yvo de Boer in De Pers. “Als je kijkt naar de beperkte tijd tot aan Kopenhagen, is er geen andere conclusie mogelijk. Er komt hoogstens een politiek raamwerk om tot vermindering van CO2-uitstoot te komen.”

De Boer verwacht wel dat er in Kopenhagen individuele afspraken met landen gemaakt kunnen worden. Hij verwacht veel van president Obama. “Een persoonlijke inspanning van Obama zou een enorme impuls geven om in Kopenhagen tot een deal te komen. Een Kopenhagen-verdrag zonder de VS heeft geen enkele zin.”

De Boer ziet wel een aantal bemoedigende stappen, zoals de stappen die een aantal ontwikkelingslanden nemen om hun emissie-uitstoot te verminderen en het laten vallen van hun eis voor gratis toegang tot de intellectuele eigendomsrechten van rijke landen, maar het grootste obstakel voor een klimaatakkoord zijn de Verenigde Staten. “Amerika moet nog altijd zijn klimaatbeleid bekendmaken, wat essentieel is voor het totstandkomen van welke overeenkomst dan ook. Bovendien hebben de VS, net als een stel andere ontwikkelde landen, niet aangegeven hoe ze armere landen financieel compenseren voor aanpassing aan klimaatverandering en het snoeien in de uitstoot van broeikasgassen.”

Ondertussen worden de bewijzen van de opwarming van de aarde steeds duidelijker – voor degenen die er nog aan twijfelen. Wetenschappelijk onderzoek op Baffin Island, het grootste Canadese pooleiland, laat zien dat tegen de trend in de gemiddelde temperatuur gestegen is. De afgelopen 8000 jaar daalde de temperatuur op Baffin Island gemiddeld met 0,2 graden Celcius, een trend die naar verwachting de komende 4000 jaar zich zou voortzetten vanwege schommelingen in de baan van de aarde (precessiecyclus). De afgelopen 50 jaar is de temperatuur echter gestegen: het is er nu 1,2 graden Celcius warmer dan in 1900.

Op 13 oktober hebben vier mensen de Right Livelihood Awards ontvangen. De Awards, ook wel de Alternatieve Nobelprijs genoemd, gingen dit jaar naar David Suzuki (Canada), René Ngongo (Congo), Alyn Ware (Nieuw-Zeeland), en Catherine Hamlin (Ethiopië).

David Suzuki kreeg een ere-prijs voor zijn inzet om wetenschap meer sociaal verantwoord toe te passen en voor zijn strijd tegen klimaatverandering.

René Ngongo kreeg de prijs voor zijn strijd voor behoud van het Congolees regenwoud en sociale rechtvaardigheid in zijn land.

Alyn Ware werd onderscheiden voor zijn inzet voor vredesonderwijs en de strijd tegen kernwapens.

Catherine Hamlin, de Engel van Ethiopië, werd onderscheiden voor de behandeling van vrouwen in Ethiopië die te lijden hadden van fistels na bevallingen.

Op de conferentie ‘Voorbij de Stille Woede’ legde oud-politieman Matthie Kroezen uit dat harde aanpak van criminele Marokkaanse jongeren niet werkt. Kroezen, leider van een project gericht op Marokkaanse jongeren in Enschede, zei dat de basis van succes ligt in het wekken van vertrouwen. “We hebben al die jaren ervaren dat de basis van succes is gelegen in vertrouwen. Vertrouwen krijg je door het te geven. Als er vertrouwen is kun je een relatie opbouwen,” aldus Kroezen. Hij vindt de aanpak van de Nederlandse overheid vaak te paternalistisch en opgelegd van boven. “Er wordt nauwelijks verbinding gezocht met zowel de belevingswereld als de onmacht van Marokkaans-Nederlandse ouders. En wat hoor je dan, na het mislukken van een hard, maar kortlopend project? De politieke roep om deze jongeren nóg harder aan te pakken.”

Toch vindt Kroezen dat er soms ook hard opgetreden moet worden. “Ik zeg niet dat je niet consequent mag zijn. Je moet normeren, normeren en normeren. En laten zien: wij zijn streng, doch ook rechtvaardig. We zijn er om je te hélpen,” zegt de oud-politieman in het Nederlands Dagblad.

Op de conferentie signaleerde de Amsterdamse criminoloog Frank Bovenkerk veel ‘stille woede’ in de samenleving. Maar de woede loopt volgens hem niet meer langs klassetegenstellingen of autochtoon-allochtoon. “Alle objecten van agressie hebben nu gemeen: de politieke kaste, het politieke establishment. Oftewel: het is ‘ons’ tegenover ‘de grote wereld en zijn vertegenwoordigers’.” Om de stille woede aan te pakken hield Bovenkerk een pleidooi om probleemgroepen zelf te betrekken bij een oplossing. “De expertise zit namelijk daar,” aldus de criminoloog.

Op de jubileumviering van Stichting Moria, die in een villa in de Nijmeegse bossen ex-criminele jongeren opvangt en begeleidt, zei voorzitter Jacques Scholte dat keihard aanpakken van criminele jongeren niet werkt. “Deze jongens zijn al hard, voorzichtig en op hun hoede. Wij geven vertrouwen, waardering, nabijheid. Dat is niet soft, dat is hard werken, ook voor de bewoners. We willen zo’n jongen ontwapenen: zorgen dat er een glimlach op zijn gezicht komt. Dat hij zijn wapens niet meer nodig heeft.”

De regering moet wetten en beleid vaker langs de meetlat van gelijke behandeling leggen. Dat is de conclusie die Nederlandse organisaties in een rapport aan de Verenigde Naties voorleggen. De organisaties zijn het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM), Art.1, Defence for Children – ECPAT, Justitia et Pax Nederland, Netwerk VN-Vrouwenverdrag, Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN), Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN) en TIYE international.

In een commentaar op het verslag dat de Nederlandse regering aan het VN-Comité tegen Rassendiscriminatie heeft gestuurd (het zogeheten schaduwrapport), uiten de organisaties kritiek op kabinetsmaatregelen die discriminerende gevolgen hebben. Zij vinden dat het kabinet bij het opstellen van wet- en regelgeving nadrukkelijker moet kijken of de effecten daarvan wel in overeenstemming zijn met het beginsel van non-discriminatie. Als voorbeeld geldt de situatie van uitgeprocedeerde migranten, die gedetineerd worden in afwachting van hun uitzetting. Omdat zij vaak onder slechtere omstandigheden vastzitten dan mensen die wegens een strafbaar feit veroordeeld zijn, is er sprake van discriminatie.

Vanuit de behoefte om meer grip te krijgen op criminaliteit en overlast doet de overheid voorstellen om gegevens van burgers vast te leggen in databanken. Daarbij wordt voorgesteld om ook de etniciteit van bijvoorbeeld Antillianen en Arubanen te registreren. Los van de vraag of dit een effectief en noodzakelijk middel is om ongewenst gedrag te bestrijden, werkt etnische registratie volgens de opstellers van het schaduwrapport stigmatiserend.

Ook de Wet inburgering buitenland heeft discriminerende effecten, aldus het schaduwrapport. De wet verplicht mensen uit bepaalde landen, die voor gezinsvorming naar Nederland willen komen, om in het land van herkomst een taal- en cultuurexamen af te leggen. Omdat inwoners van westerse landen geen examen hoeven af te leggen, is er sprake van discriminatie van inwoners van niet-westerse landen. Bij deze wet, maar ook bij andere maatregelen, houdt de regering onvoldoende rekening met de positie van vrouwen.

De acht organisaties die het schaduwrapport hebben ondertekend zijn wel tevreden met de aandacht van de Nederlandse regering voor de bestrijding van discriminatie. Het oprichten van gemeentelijke voorzieningen waar mensen klachten over discriminatie kunnen indienen, is een voorbeeld van een positieve maatregel. Ook de moeite die steeds meer overheidsorganen doen om hun personeel diverser te maken, wordt gewaardeerd.

De opstellers van het rapport uiten wel hun zorg over de groeiende kloof tussen autochtone en allochtone inwoners. Als een gevolg van ervaren discriminatie lijken mensen uit minderheidsgroepen minder geneigd te zijn om deel te nemen aan het maatschappelijke en politieke leven. Sommige politieke partijen versterken de tendens om dit gebrek aan integratie uitsluitend te wijten aan de migrantengroepen.

In februari/maart 2010 bespreekt het VN-Comité tegen Rassendisciriminatie de situatie in Nederland. In hun rapport geven de organisaties aanbevelingen aan het Comité om de verschillende zorgpunten met de Nederlandse regering te bespreken.

Cultuur noch gebrek aan integratie is het probleem bij criminele Antilliaanse jongeren, maar hun psychiatrische gesteldheid. Dit blijkt uit onderzoek van Chijs van Nieuwenhuizen, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg. Hoe groter de psychische en psychiatrische problemen, hoe zwaarder de delicten.

Het onderzoek werd verricht onder een groep van vijftig jongeren die in behandeling waren via het Maljuna Frato-project bij het Riagg in Rotterdam. Initiatiefnemer voor het onderzoek is de Antilliaanse kinder- en jeugdpsychiater Glenn Helberg en voorzitter van OCaN, stichting Overlegorgaan Caribische Nederlanders. “[...] Vanuit criminologische hoek wordt er van alles over deze jongeren gezegd, terwijl we meer inzicht moeten krijgen vanuit psychologische en psychiatrische hoek”, zegt hij op de site van Mikado, kenniscentrum interculturele zorg.

Uit het onderzoek blijkt dat er verschillen zijn in het delinquent gedrag tussen de groep met problemen en de groep zonder psychiatrische problemen. Migratieproblemen, de verblijfsduur in Nederland en binding met de Nederlandse samenleving bleken niet van invloed op het criminele gedrag, zo zegt Van Nieuwenhuizen op Psy., een site over geestelijke gezondheid en verslaving. Een groot deel van de onderzochte jongeren vertoonde echter wel gedragsproblemen en ernstige emotionele problemen zoals angst- en stemmingsstoornissen. En juist deze jongeren pleegden zwaardere delicten, constateert Van Nieuwenhuizen.

Binnen de onderzochte groep is er een groep waar het slecht mee gaat, met emotionele en gedragsproblemen, en een groep met hoge zelfwaardering en minder psychische klachten. De twee groepen verschilden echter niet in mate van integratie, hoe lang ze in Nederland waren en schoolachtergrond. De eerste groep heeft veel zwaardere delicten gepleegd. Een van Van Nieuwenhuizens conclusies is dan ook dat de culturele achtergrond geen oorzaak is van het delinquent gedrag. De psycho-sociale situatie bleek veel belangrijker voor de ontsporing van deze jongeren.

Dit is een ander geluid over criminele Antilliaanse jongeren dan criminologe Marion van San onlangs uitte bij haar acceptatie van de leerstoel Jeugd en Gezin Antillianen aan de Universiteit Utrecht. Van San stelde in haar oratie dat de vrouwen, moeder en/of vriendin, van de criminele Antilliaan een belangrijke rol spelen in het ontsporen van de jongens. Zij zouden de ontsporing oogluikend toelaten of zelfs daaraan meewerken door hand- en spandiensten te verlenen. In haar proefschrift Stelen en Steken uit 1996 verwees ze eveneens naar Antilliaanse vrouwen als deel van het probleem met criminele Antilliaanse jongens.