Altijd gewaagd, een ‘wat als’ geschiedenis schrijven en dan ook nog in de vorm van een roman. Vaak zetten lezers en recensenten dit soort boeken opzij als science fiction of als onwaarschijnlijk. Novelist Matt Ruff waagde zich aan zo’n geschiedenis en hij is daar, volgens de reacties van lezers en critici, zeer goed in geslaagd.

In The Mirage. A Novel heeft Ruff de gebeurtenissen van 9/11  -de aanslagen door radicale moslims op de Verenigde Staten – omgedraaid. In zijn boek zijn niet de Twin Towers het doelwit, maar boren vier door Texaanse evangelische fundamentalisten gekaapte passagiersvliegtuigen op 9 november – 11/9 – zich in wolkenkrabbers in Bagdad, Irak en Ryaad, Saudi-Arabië. In reactie op de aanslag slaan de Verenigde Arabische Staten (V.A.S.), geholpen door haar bondgenoten Turkije, Iran en Koerdistan, terug door de Amerikaanse stad Denver te veroveren en de ‘Christelijke Staten van Amerika’ te verslaan en te bezetten. In de roman is de staat Texas de ‘Evangelische Republiek van Texas’, het geëigende doelwit van de V.A.S., maar omdat het land tot de OPEC behoort, zien de verenigde Arabische staten hiervan af. Dat is, kort, de plot van de roman. Het verhaal staat in een een breder, zij het fictief, historisch kader; de V.A.S. hadden eerder Hitler’s Duitsland verslagen en het noordelijke deel van de Duitse staat aan de joden gegeven als genoegdoening. Het in Europa gelegen Israël is bondgenoot van de Verenigde Arabische Staten.

In het webzine Religious Dispatches zegt Ruff dat hij de roman is gaan schrijven omdat veel van zijn vakgenoten wel 9/11 als uitgangspunt namen, maar altijd schreven wat de aanslagen deden met Amerikanen en westerlingen in het algemeen. “Weinig aandacht was er voor de mensen die de last van de War on Terror moesten dragen: de onschuldigen op de grond in Irak bijvoorbeeld. Hun enige misdaad was dat ze de verkeerde mensen waren op het verkeerde moment in de geschiedenis,” zegt Ruff. Op de vraag of het niet itmaakt wie de macht heeft, men handelt hetzelfde, antwoordt Ruff: “Volgens mij zijn cultuur en religie enorm belangrijk, maar door onze neiging tot vooroordelen onderschatten we waartoe culturen en religies in staat zijn. We hebben bovendien het sterke vooroordeel dat de status quo [tussen het westen en de Arabische wereld] onvermijdelijk was, in plaats van het resultaat van beslissingen en historische kansen die net zo goed anders hadden kunnen uitpakken.”

Ruff is niet bang dat Amerikaanse lezers het boek niet zullen gaan lezen omdat de meeste hoofdpersonen Arabier en / of moslim zijn. Ik ben een optimist, zegt hij zelf, en bovendien is het boek een spannende thriller. “En natuurlijk zijn er karakters in de roman waar ik het niet mee eens ben, maar het heeft geen zin met hen in discussie te gaan. Moord is fout. Marteling is fout. Als je dat niet ziet, wat valt er dan nog te zeggen? Bovendien is de balngrijkste zonde, die al het andere mogelijk maakt, het gebrek aan empathie, aan inlevingsvermogen. Dat kun je niet bestrijden door discussie, maar door te wijzen op dat wat over het hoofd is gezien, de menselijkheid van de slachtoffers.”

Volker Perthes, directeur van de Duitse ‘Stiftung Wissenschaft und Politik’ (SWP) en auteur van het onlangs verschenen boek Der Aufstand. Die arabische Revolution und ihre Folgen, spreekt liever niet over ‘Arabische Lente’. In een interview met Quantara.de zegt hij dat het begrip ‘lente’ ongeduld in zich heeft, terwijl we moeten denken aan een lange termijn ontwikkeling. “Van andere overgangs-processen – bijvoorbeeld die in Oots-Europa – weten we dat autoritaire structuren niet binnen drie maanden veranderd kunnen worden,” zegt Perthes.

Perthes heeft geen angst voor fundamentalistische, Iran-achtige regimes, gebaseerd op theocratie. “Er zullen diverse staatsmodellen verschijnen,” zegt hij. “We zullen autoritaire regimes krijgen, liberale systemen en, naar ik hoop, “duurzame’ en zelfvoorzienende democratieën – waar in Tunesië de meeste kans op is.” Islam is een onderdeel van het politieke spectrum, aldus Perthes. Maar volgens hem stemmen weinig mensen op islamitische partijen uit religieuze overtuiging. De mensen verwachten van deze bewegingen dat ze een einde zullen maken aan de politieke, economische en morele problemen.

De Europese Unie kan een belangrijke rol spelen in het overgangsproces van dictatuur naar meer vrije landen. De EU heeft volgens Perthes een arsenaal aan middelen, zoals verkiezingswaarnemers, juristen gespecialiseerd in grondwettelijke zaken en specialisten op het gebied van privébezit en bedrijfsrecht. En daarnaast zijn er de drie ‘M-s’: money, market and mobility. Wat betreft money (geld) kan de EU niet concurreren met de rijke Golfstaten. Maar als het gaat om market (de markt) kan Europa besluiten haar interne markt voor produkten uit de Arabische landen open te gooien. Perthes vindt echter de derde M – mobility – de belangrijkste. De EU kan goed opgeleide mensen uit het MIdden-Oosten werkervaringsplekken – die ze in eigen land ontberen – en trainingsmogelijkheden aanbieden in Europa.

Tot slot ziet Perthes twee modellen die richtgevend kunnen zijn voor de Arabische opstand. Het eerste, het autoritaire Chinese model, is volgens hem geen voorbeeld voor de opstandelingen. “In de Arabische opstanden zagen we dat, waar mensen ook de straat opgingen, ze riepen om democratie, maar niet de Chinese, Saudische of Iraanse variant. Zij eisen participatie en sociale rechtvaardigheid,”aldus Perthes. “Ja, natuurlijk willen ze economische groei, maar niet ten koste van deelname en sociale rechtvaardigheid.”

De negatieve houding ten opzichte van homoseksualiteit in de Marokkaanse gemeenschap moet verdwijnen, vindt het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN). Niet alleen om Marokkanen te helpen de weg te vinden in de Nederlandse samenleving, maar ook omdat Marokkaans-Nederlandse homoseksuele, biseksuele lesbische en transgender jongeren in hun gemeenschap in de knel komen.

Met de aanbieding van het rapport “Op zoek naar balans, homo-emancipatie onder Marokkaanse Nederlanders” sloot het SMN gisteren een drie jaar lopend project af.
 
Drie jaar lang werd er in de Marokkaanse gemeenschap gediscussieerd. Door jongeren, ouderen en met religieuze leiders. Aanvankelijk reageerde een deel van de achterban van het SMN negatief op het thema van het programma, maar de initiatiefnemers zetten door. “In de sfeer van respect voor elkaars vrijheid en identiteit moeten we durven spreken over homogeweld en discriminatie.”
 
Rekening houdend met de gangbare opvattingen in de gemeenschap bewoog SMN zich door het mijnenveld van vooroordelen en misvattingen. In bedekte termen werden dialoogbijeenkomsten en theater stukken over ‘seksuele diversiteit’ aangekondigd. Wie te ver voor de troepen vooruitloopt, zoals Ahmed Marcouch wel eens wordt verweten, verliest de achterban die hij nu juist wil overtuigen. “Marcouch gebruikt zijn bekendheid om een minderheidsstandpunt te verkondigen”, zegt Hasib Moukaddim van SMN. “ Dat kan. Wij willen de kritische massa in de gemeenschap aanboren om te praten, begrip te kweken en tot acceptatie te komen.”
 
Langzaam  ontstond er meer openheid. Voor een deelneemster aan een dialoogbijeenkomst viel ineens het gedrag van een vriendin, veertig jaar geleden, op zijn plaats. Voor het eerst spraken ouders en jongeren openlijk over homoseksualiteit. Soms in termen van ziekte en zonde, maar vaak ook in de overtuiging dat oordelen aan Allah is. Na een geanimeerde discussie in Amsterdam Nieuw-West spraken buurtbewoners af dat iedereen mag vinden wat hij vindt, maar dat iedereen zich in de wijk veilig moet voelen en zich moet kunnen uiten. Abdelkader Salhi van Attanmia, een van de partners het project, benadrukt het belang van openheid in het gezin. “ Hoe je over de ander praat heeft echt met je opvoeding te maken.”
 
Verlichtingsfundamentalisme
 
De aanname dat de islam homoacceptatie in de weg staat is te gemakkelijk, vinden deelnemende organisaties. Religie is ingebed in cultuur, en die is veel breder. “Homo-vijandigheid heeft ook te maken met hoe je aankijkt tegen mannelijkheid, vrouwelijkheid en voortplanting”, zegt socioloog Laurens Buijs, en komt in alle bevolkingsgroepen voor.” Onderzoek van onder meer Buijs en Duyvendak toont aan dat daders van geweld tegen homo’s niet ‘voornamelijk door moslims, met name Marokkanen’ wordt gepleegd zoals de PVV beweert.
 
Ook Nederland krijgt een veeg uit de pan: “Nederlanders zijn homo’s gaan zien als de grote verliezers van de multiculturele samenleving”, schijft Buijs in de SMN publicatie. Hij hekelt het ‘verlichtingsfundamentalisme’ . “De homo-emancipatie werd in Nederland als voltooid beschouwd totdat migranten (met name moslims) roet in het eten gooiden omdat zij geen kaas hebben gegeten van ‘onze’ verlichtingsidealen. Fijntjes wijst Buijs erop dat homotolerantie niet in de Nederlandse genen verankerd zit . Tot 1971 konden homo’s strafrechtelijk worden vervolgd. En de helft van de VVD-fractie stemde in 1996 nog tegen het homohuwelijk.
 
Uit de kast?
 
Voor emancipatie van homo’s bestaat geen blauwdruk. Waar voor Nederlanders ‘uit de kast komen’ het ultieme doel lijkt te zijn, ligt dat onder Marokkaanse homojongeren niet zo scherp. Zij maken zich zorgen om het geluk van hun ouders en willen niet confronteren, maar verzoenen. Een reden waarom allochtone homo’s zich vaak niet thuis voelen bij het activistische COC. De Marokkaanse homojongeren in het panel in Rasa zijn allemaal uit de kast, zij het dat sommigen daar een hoge prijs voro betaalden. Zij zouden niet zomaar iedereen adviseren met zijn geaardheid naar buiten te komen. “Het is maatwerk”, zegt Mohammed Chaibi, “iedereen kent zijn eigen familie het beste.” Ikram Daaraoui voegt toe: “Het hangt ook af van hoe sterk je bent en hoe groot je netwerk is. Steun van anderen wanneer je besluit uit de kast te komen is heel belangrijk.”
 
Of ze er nooit genoeg van heeft om altijd maar door het leven te gaan met het etiket ‘Ikram, de Marokkaanse lesbienne’ terwijl een mens meer is dan zijn geaardheid. “Tja, Ikram is Marokkaans en Ikram is lesbisch”, zegt ze . “ Zolang het nodig is moet dat gezegd worden.”
 
‘Het is niet jouw taak om liefde te zeken, maar om binnen jezelf alle barrières te zoeken en te vinden die je ertegen hebt opgebouwd’ citeert het SMN de Perzische denker Rumi. De kritische massa is in beweging gekomen. Langzaam.

Bron: Wereldjournalisten