Terwijl de wens voor een Elfstedentocht in de Randstad groter was dan de dikte van het Friese ijs, blijkt uit voorlopige gegevens van de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) dat 2010 het warmste jaar van het afgelopen decennium was. Het eerste decennium van de 21ste eeuw bavat negen jaren die tot de warmste behoren sinds de gemiddelde temperatuur wordt bijgehouden.

Met een gemiddelde temperatuurstijging van 0,62 graden Celcius verdreef 2010 het jaar 2005 als warmste jaar ooit gemeten.Dat lijkt vreemd, met een tweede koude winter op rij in Europa, en alle gevolgen van dien. In de Verenigde Staten ligt zelfs in 49 van de 50 staten sneeuw… Alleen Florida kent geen sneeuwpret. “Opwarming is een mondiaal fenomeen en een lange termijnverschijnsel”, zegt David Easterling van de NOAA. “Dat moeten mensen niet verwarren met een tweede winter op rij en sneeuwstormen in gebieden waar die normaal niet voorkomen.”

Sinds 1975 warmt de aarde gemiddeld ongeveer 0,17 graden op per tien jaar, schrijft het KNMI op haar website. Dit is grotendeels het gevolg van de toename van broeikasgassen in de atmosfeer. Deze trend wil niet zeggen dat de wereldgemiddelde temperatuur elk jaar iets hoger is dan het vorige jaar. Het ene jaar is het wat warmer dan de trendlijn, het andere juist wat kouder. De twee à drie jaar na grote vulkaanuitbarstingen in de tropen is het wereldgemiddeld rond de 0,2 graden kouder, zoals in 1992 en 1993 na de uitbarsting van de Pinatubo op de Filippijnen.

Een andere belangrijke bron van schommelingen rond de trendlijn is El Niño. Zoals de naam ,,het Kerstkindje’’ al aangeeft piekt deze opwarming meestal rond Kerstmis. Zo’n drie tot zes maanden later is het effect op de wereldgemiddelde temperatuur het grootst. Dit komt voornamelijk door het verzwakken van de passaatwind boven de oceanen, waardoor er minder water verdampt. Hierdoor blijft het oppervlaktewater warmer. In 1998 was de wereldgemiddelde temperatuur veel hoger doordat El Niño zeer sterk was. El Niño was in 2009 ook relatief sterk, zodat al met vrij grote zekerheid voorspeld kon worden dat de eerste helft van 2010 warm zou zijn.

Klimaatwetenschapper James Hansen zegt in een interview met de Engelse krant The Independent dat een belasting op CO2-uitstoot de enige manier is om de opwarming van de aarde binnen veilige perken te houden.

Hansen, directeur van het Nasa Goddard Institute for Space Studies, houdt zich al meer dan 30 jaar bezig met klimaatwetenschap. Hij is teleurgesteld geraakt in de politiek en voert nu op diverse manieren actie om beleidmakers van de noodzaak te doordringen dat actie voor klimaat urgent is. Zo nam de wetenschapper vorig jaar voor het eerst in zijn leven deel aan een demonstratie.

“Ik realiseerde me dat als wij [de wetenschappers] niet de punten verbinden, andere mensen met speciale belangen dat gaan doen,” zegt Hansen in de krant. “Daarom ben ik me gaan bemoeien met het publieke debat.” Hansen zegt dat de wetenschappers, in tegenstelling tot politici, kunnen zien waar de ontwikkelingen in het mondiale klimaat toe zullen leiden. En hij vindt dat een beangstigend beeld.

In 2008 was het Hansen die de aanzet gaf tot de doelstelling dat wereldwijd het CO2gehalte in de atmosfeer onder de 350 deeltjes per miljoen moet dalen, wil de klimaatverandering beheersbaar blijven. Kopenhagen – december 2009 – noemde 350 niet meer, mar sprak van een gemiddelde temperatuurstijging van 2 graden Celsius. Hansen: “Twee graden Celcius is geheid een ramp. Het is vergelijkbaar met het Plioceen (tussen 5,5 miljoen en 2,5 miljoen jaar geleden), toen de zeespiegel 25 meter hoger lag dan nu. We weten niet hoe lang het gaat duren voordat de ijsmassa’s uit elkaar gaan vallen, maar wat we wel weten is dat zo’n temperatuurstijging een proces in gang zet dat oncontroleerbaar is.”

De laatste klimaatbesprekingen in Cancun, Mexico, werden ook een mislukking. Niet verbazingwekkend voor Hansen. Volgens hem blijven deze bijeenkomsten een mislukking zolang de, wat hij noemt, ‘fundamentals’ niet op tafel komen. Hij doelt daarmee op de grenzen die de aarde heeft. “We kunnen niet onbeperkt de grondstoffen van de aarde blijven gebruiken en opmaken. Dat leidt tot een nog snellere opwarming.”

Daarom heeft Hansen zijn hoop gevestigd op een belasting op CO2, met name in de Verenigde Staten en China. “Het is duidelijk dat zolang fossiele brandstoffen de goedkoopste energie levert, de mensheid door zal gaan met dit soort brandstoffen. Daarom moeten we een progressieve belasting op CO2 gaan heffen. China heeft al aangegeven dit niet te accepteren. Maar juist China heeft belang bij zo’n belasting, omdat zij enorm in schone energie hebben geïnvesteerd. Als de wereld langzaam zal overschakelen naar schone energie, zal China het economisch belang ervan in gaan zien.”

Hoewel belastingen in de Verenigde Staten bijna gelijk staat aan vloeken in de kerk, wint het idee van een CO2belasting aan populariteit. Het Institute for Policy Studies maakt deel uit van een groeiende coalitie van voorstanders, waaronder politici van beide partijen, journalisten en wetenschappers.

Een burgerinitiatief van onder andere Hoogleraar duurzaamheid Herman Wijffels voor duurzame energie heeft in korte tijd meer dan 45.000 handtekeningen opgehaald. Daarmee heeft het een plaats op de agenda van de Tweede kamer verworven.
Het burgerinitiatief ‘Nederland krijgt nieuwe energie’ wordt vandaag aangeboden aan Kamer. Het doorkruist politieke barrières die normaal moeilijk te slechten zijn. Duurzaamheidsdenktanks van CDA, VVD, PvdA, D66, GroenLinks, SGP en ChristenUnie werkten samen aan het plan om de energievoorziening in Nederland ingrijpend te veranderen.

1. Formuleer als nationale prioriteit een volledig hernieuwbare energievoorziening in 2050, door  een jaarlijkse energiebesparing van 3% en een jaarlijkse groei in hernieuwbare energie van 7%.
2. Stel hiervoor duidelijke langjarige randvoorwaarden in een Deltawet Nieuwe Energie waarbinnen overheid, burgers en bedrijven volop ruimte krijgen voor initiatieven en innovaties.
3. Realiseer een stapsgewijze aanscherping van het algemeen aanvaarde principe dat de vervuiler betaalt door consequente fiscale vergroening.
4. Bied energie-intensieve bedrijven met ontheffingen de kans om binnen redelijke termijnen aan strenge normen te voldoen, zodat de internationale concurrentiepositie niet wordt aangetast.
5. Zorg voor een wettelijk vastgelegd teruglevertarief waarmee een consistent en stimulerend investeringsklimaat voor hernieuwbare energie en warmtekrachtkoppeling wordt gecreëerd.
6. Richt een Nationaal Energie Investeringsfonds op om de financiering van energiebesparende maatregelen en investeringen in opwekking van hernieuwbare energie laagdrempelig te maken.
7. Investeer zo snel mogelijk in een slimme energie-infrastructuur, waarmee het variabele hernieuwbare energieaanbod en de vraag goed op elkaar afgestemd kunnen worden.
8. Verplicht alle energieleveranciers tot een toenemend aandeel hernieuwbare energie en kondig per direct een nieuwbouwstop af voor conventionele centrales voor niet-hernieuwbare energie.
9. Bevorder energie-efficiënt gedrag met een breed scala aan overheidsmaatregelen zoals een sterk verbeterd openbaar vervoer, strengere productnormen, etc.
10. Investeer gericht in kennis en expertise op het nieuwe sleutelgebied “clean-tech”, waardoor ons land in 2015 in de wereldwijde top tien van deze enorme groeimarkt kan staan.

De aarde warmt op en CO2 is de boosdoener. Dat is de boodschap die we al jaren horen. Klimaatjournalist Marcel Crok interviewde jarenlang voor- en tegenstanders van deze stelling en kwam tot een hele andere conclusie. Hij beschrijft zijn bevindingen in het boek “De staat van het klimaat”.

Journalist Marcel Crok publiceerde in februari 2005 een artikel in het tijdschrift Natuurwetenschap & Techniek (NWT) waarin hij, bijgestaan door de Canadese wetenschappers Stephen McIntyre en Ross McKitrick, vraagtekens zette bij de inmiddels beruchte ‘hockeystickgrafiek’. In de jaren die volgden, zette hij zijn speurtocht naar de waarheid achter het klimaatdebat voort.

Lees verder op Kennislink.

Wereldwijd beelden duizenden vrijwilligers symbolen van klimaatverandering uit. Daarmee roepen ze politieke leiders, die volgende week in Cancún vergaderen over een nieuw klimaatverdrag, op tot actie. De grote symbolen zijn zelfs op satellietbeelden te zien.

De afgelopen dagen werden al symbolen uitgebeeld in het Amerikaanse Santa Fe, Los Angeles, Austin en New York, in het rivierbed van de Spaanse Ebro rivier, in de Dominicaanse Republiek, in Mexico-Stad en in New Delhi. De komende dagen staat Peking, Cairo, Kaapstad en IJsland op de rol.

De komende dagen zullen de satelietbeelden van de actiesymbolen beschikbaar komen. Deze worden door een gespecialiseerd bedrijf beschikbaar gesteld.

Het initiatief voor de actie, die op veertien plekken wereldwijd wordt uitgevoerd,  komt van de internationale campagne 350.org. De naam 350 verwijst naar het maximale aantal deeltjes CO2 in de lucht: dat moet onder de 350 per miljoen blijven om de temperatuurstijging te beperken tot 2 graden Celcius.

Onder het rumoer van de koninklijke verloving van zijn zoon William door, presenteert prins Charles van Engeland in de documentaire Harmony: A New Way of Looking at Our World zijn visie op de ecologische crisis die de aarde treft. Tegelijk met de documentaire verschijnt een boek van de Prince of Wales (of moeten we zeggen ‘de Prince of Whales’?) met de gelijknamige titel. In  een recensie in The Ecologist schrijft Jemima Roberts dat “de revolutie waartoe prins Charles ons oproept ons doet verbinden met het besef van een gemeenschappelijke geest, een plek die in onze digitale tijd zo ver weg lijkt”.

Niet alle recensies zijn positief. Een recensent van de Engelse krant The Guardian kritiseert het ‘zweverige gehalte’ van het boek. Wel opmerkelijk, de interesse van royalties voor de meer spirituele kant van het leven. Met zijn boek en film lijkt prins Charles in de voetsporen te treden van oud-prinses Irene, en de Noorse prinses Märtha Louise heeft onlangs een boek over beschermengelen gepubliceerd.

Afgelopen zaterdag markeert de dag dat de wereld leeft in ecologische schuld. Op 21 augustus heeft de planeet haar ecologische budget voor 2010 opgemaakt, meldt Global Footprint Network op basis van berekeningen van The New Economics Foundation.

Sinds zaterdag heeft de wereldbevolking alle hulpbronnen opgebruikt die de aarde voor 2010 beschikbaar heeft. Hulpbronnen als het opnemen van CO2 of de grondstoffen voor de groei van voedsel. Deze ‘ecologische schulddag’ komt dit jaar een maand eerder dan in 2009, een bewijs dat het opmaken van de hulpbronnen van de aarde in een steeds sneller tempo gaat.

De beide organisaties berekenen de ecologische schuld via de formule: [ world biocapacity / world Ecological Footprint ] x 365 = Earth Overshoot Day Day. In niet-wiskundige taal staat hier dat de globale voetafdruk gelijk staat aan de biologische capaciteit die de aarde in een jaar kan leveren.

Global Footprint Network heeft berekend dat dertig jaar geleden de wereld het kritische punt overschreed waardoor de balans van positief naar negatief oversloeg. Volgens de laatste gegevens kost het de aarde nu 17 maanden de ecologische voorzieningen te leveren die de wereldbevolking voor één jaar nodig heeft.

Republikeins Colorado is tegen allerlei initiatieven om fietsen te promoten, meldde Tumblog eerder. Colorado blijkt niet de meest fietsvriendelijke staat in de Verenigde Staten te zijn. Het stadje Black Hawk vaardigde op 8 juni een verbod op fietsen uit. Volgens een vertegenwoordiger van de gemeente een kwestie van veiligheid, maar pro-fietsers vinden het een zaak van fundamentele vrijheden (opmerkelijk genoeg zien de Republikeinen de pro-fietsplannen als een aanval op de Amerikaanse vrijheden).

Fietsen is niet alleen voor rechts-Amerika een probleem. Een islamitisch centrum in de Indiase metropool Mumbai heeft meisjes van 13 jaar en ouder verboden te fietsen, omdat het leidt tot “onbehoorlijke blootstelling”. Ook in Noord-Korea, Iran en Saudi-Arabië staat het fietsen voor vrouwen onder druk. Overigens heeft de fatwa van het centrum in Mumbai geleid tot kritiek.

Op de website Skeptical Science – Getting skeptical about global warming skepticism –

van John Cook, natuurkundige uit Australië, staat een lijst met 100 onliners van klimaatverandering-critici, weerlegt door de meest actuele wetenschappelijke gegevens.

Van “Het wordt kouder”: afgelopen decennium warmste ooit gemeten, “Gehackte emails van klimaatwetenschappers bewijzen dat cijfers opwarming bewust gemanipuleerd zijn”: diverse onderzoeken hebben klimaatwetenschappers vrijgepleit van manipulatie, tot “Al Gore presenteert in zijn documentaire foute gegevens”: de feiten van Gore zijn juist acuraat, meer dan die van sommige tegenstanders.

Uitermate handig voor op verjaardagsfeestjes…

Twee nieuwe documentaires belichten de ingrijpende gevolgen van klimaatverandering.

De prijswinnende film There Once was an Island: Te Henua e Nnoho vertelt het verhaal van de atol Takuu in de Stille Oceaan. Het eiland wordt bedreigd door de stijgende zeespiegel en de bewoners staan voor de keus hun eiland en daarmee hun cultuur te verlaten.

De documentaire Beyond the Tipping Point? belicht het klimaat, klimaatactivisten en -wetenschappers en de toekomst van de aarde.