Veel discussie over de uitlatingen van minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt over zwarte en witte scholen. In een interview met de Volkskrant zei ze het kabinet het bestaan van zwarte scholen gewoon accepteert. Het gaat haar om kwaliteit. In de reacties lijkt de klassieke tegenstelling tussen links en rechts weer terug te keren. Lijkt, want bijvoorbeeld de links-liberale De Groene Amsterdammer valt de minister bij. “Ze heeft gelijk. Het beleid kan er beter op gericht zijn te voorkomen dat er zwakke scholen ontstaan of voortbestaan, bevolkt door kansarme leerlingen. Of die nu wit of zwart zijn, en wonen in Amsterdam of Oost-Groningen, is van minder belang,” schrijft De Groene.

In een reactie op de plannen van het kabinet zeggen ouders die actief werken aan gemengde scholen zich in de steek gelaten te voelen door de minister. In de Volkskrant van 8 februari zeggen zij: “Het gaat niet alleen om kwaliteit, het gaat om ontmoeting.” Directeur Herman Willighagen van de Arentschool in Rotterdam: “Uiteraard gaat het in eerste instantie om kwaliteit. Maar vanuit pedagogisch oogpunt vinden wij het belangrijk dat leerlingen een school bezoeken die een afspiegeling van de wijk én van de hele samenleving vormt.”

Sjaak Mestrum, adjunct-directeur van De Boschakker in Eindhoven: “Na wat aanvankelijk argwaan aan beide zijden – Turkse en Marokkaanse ouders dachten dat die witte ouders de boel kwamen overnemen en blanke ouders vroegen of de school wel een kerstboom had – is de school nu een perfect voorbeeld van integratie. De hele sfeer is veranderd. Alle ouders zijn meer betrokken bij het onderwijs en in plaats van een 90-10-verdeling, is de school nu 50-50. Net als de wijk.”
Conclusie: het gaat bij het mengen niet zozeer om het opkrikken van het niveau. Het gaat om het maatschappelijke aspect.

Een jaar geleden schreef Anja Vink, freelance onderwijsjournalist, in NRC Handelsblad dat “De oorzaak voor het falen van ‘zwarte’ scholen niet de kleur, het geloof, de taal of de cultuur van de leerlingen is, maar de achterstand en de armoede die dominant zijn op deze scholen.” Haar conclusie: “Het persoonlijke belang van de kinderen van ouders uit de middenklasse is dat zij op een school met leerlingen van alle kleuren en afkomst van jongs af aan leren om te gaan met verschillen. Een letterlijk broodnodige eigenschap om je staande te houden in een snel globaliserende samenleving die in hoog tempo kennis, armoede en mensen van verschillend pluimage rond pompt. Maar er is ook een simpel economisch eigenbelang: een land met een onderwijssysteem dat een grote groep leerlingen niet weet op te leiden voor een zogenoemde kennismaatschappij waar een groot tekort is aan goed gekwalificeerd personeel, snijdt zich lelijk in de eigen vingers.”

Pieter Hilhorst, politicoloog en columnist, gaat in de Volkskrant van 15 februari in  op de voorstellen van Van Bijsterveldt. Zijn conclusie: “Het accepteren van segregatie heeft dus helemaal niks te maken met een zakelijke keuze voor kwaliteit. Van Bijsterveldt maakt een cynische keuze voor de weg van de minste weerstand. Een cynische keuze om tienduizenden allochtone en autochtone kansarme kinderen te veroordelen tot scholen waar ze niet de kans krijgen hun talenten ten volle te ontplooien. We moeten niet strijden tegen segregatie in het onderwijs omdat Noah en Graciano zo’n mooi plaatje vormen.
Zo romantisch is de gemengde school lang niet altijd (maar daarover een andere keer meer). Het is veel zakelijker. Juist omdat kwaliteit zo belangrijk is, moeten we segregatie bestrijden. Een goede school mag geen voorrecht worden voor blanke hoogopgeleide kinderen. Het moet een recht zijn voor alle kinderen.”

Op sommige Britse scholen wordt gebruik gemaakt van Saudische schoolboeken met antisemitisch en homofoob materiaal. Dat blijkt uit een onderzoek van de BBC voor het tv-programma Panorama.

De boeken worden gebruikt op weekendscholen waar het Saudische lesprogramma wordt onderwezen. Ongeveer vijfduizend islamitische kinderen volgen deze lessen. Volgens het tv-programma staat in de schoolboeken dat een aantal joden is veranderd in apen en varkens. Ook wordt kinderen verteld dat de straf voor homoseksualiteit executie is. De kinderen wordt bovendien geleerd wat de correcte manier is om de handen en voeten van een dief af te hakken.

De lesboeken zijn vooral in gebruik op islamitische scholen en bij onderwijsinitiatieven vanuit de moskee. Het lesmateriaal en de inhoud ervan komt uit Saudi-Arabiė en werd bekend door een uitzending van het Britse actualiteitenprogramma Panorama. Dat liet zien hoe rond de vijfduizend islamitische kinderen in Groot-Brittanniė wordt geleerd dat joden apen en varkens zijn, dat dieven hun handen moeten worden afgehakt en dat homoseksuelen moeten worden gedood.
De lesboeken horen bij sharia-onderwijs dat wordt gegeven op circa veertig ‘weekendscholen’, waar kinderen vanaf hun zesde kunnen worden onderwezen. Meestal gaat het bij dit onderwijs om tienerjongens. De vaak vanuit de moskee georganiseerde scholen, in zalen of bij mensen thuis, zijn tot dusverre niet onderhevig aan controle door de Britse onderwijsinspectie Ofsted.

Daar komt mogelijk spoedig verandering in. Maar niet zomaar, zegt de Britse minister van Onderwijs Michael Gove. “Saudi-Arabiė is een soevereine staat en mag onderwijsproducten invoeren in Groot-Brittanniė. Maar antisemitisme op scholen kunnen we natuurlijk niet hebben. Daar gaan we wat tegen doen.”

Ook vanuit gematigde moslimkringen is kritiek op het lesmateriaal. Een islamgeleerde noemt het lesmateriaal ‘niet wijs’, omdat het in verkeerde handen kan vallen. De Saudische overheid ontkent in het BBC-programma verantwoordelijk te zijn voor de lesboeken.

Drie filmpjes op YouTube van kunstenares Jane Korman roepen wereldwijd veel discussie op. Een oude man en vier jongeren dansen in Auschwitz en omgeving op de muziek van de discohit ‘I Will Survive’. De oude man is Korman’s vader, Adam Kohn, 89 jaar, en overlevende van Auschwitz.

De Australische columnist Danny Katz, een van de voorstander van de filmpjes, noemt de opname “de ultieme middelvinger richting de nazi’s. Het zegt, kijk naar ons, jullie hebben ons niet vernietigd, we zijn sterker en trotser dan ook. Maar dansen zullen we wel nooit leren.”

“Het toppunt van smakeloosheid,” zegt een Amerikaanse overlevende. “Kohn  en zijn kleinkinderen trappen letterlijk op het leed van miljoenen vermoorde mensen,” meldt Trouw.

De Duitse essayist en columnist Henryk M. Broder staat achter de video’s. “Eindelijk staat niet meer de dood, maar het leven centraal. Hier overwint het leven de moordenaars,” aldus Broder.

In de derde video zegt Adam Kohn zelf:

Als iemand mij toen had gezegd dat ik ruim 60 jaar later deze plek zou bezoeken met mijn kleinkinderen, zou ik zeggen: ‘Waar heb je het over?’ En hier ben ik nu. Dit is werkelijk een historisch moment. Want hoeveel mensen zouden hier kunnen staan met hun kleinkinderen? Hoeveel procent? Niet eens één procent. Ik denk niet eens een half procent van de mensen die hier zaten. Ze zijn allemaal vermoord.

Op 13 en 27 januari 2010 organiseerde NCDO twee werkconferenties rond wereldburgerschap. Ruim 100 deelnemers gingen zelf aan de slag om wereldburgerschap in hun eigen onderwijs vorm te geven. Uit de vele goede plannen werden door de jury uiteindelijk de vier meest veelbelovende als prijswinnaar gekozen.

De conferentie ging van start met een inleiding van Mariėtte van Stalborch van NCDO. Zij vertelde wat de organisatie met het NCDO programma wereldburgerschap en onderwijs hoopt te bereiken en hoe de werkconferenties daarop aansluiten. Duidelijk is dat
wereldburgerschap geen afgebakend begrip is maar vorm moet krijgen in de onderwijspraktijk zelf. Wereldburgerschap in het onderwijs betekent jongeren laten zien dat hun wereld globaliseert; ze laten nadenken over de vorm die zij aan hun wereld willen geven. De werkconferenties moesten antwoord geven op de vraag hoe je wereldburgerschap nu echt een plek geeft in die dagelijkse lespraktijk.
Na de inleiding werd er ter inspiratie een korte film vertoond: Wereld zoekt burger. In deze film bespreken verschillende experts hun visie op wereldburgerschap in het onderwijs. De film gaf inspiratie om tijdens de werkconferentie zelf tot ideeėn te komen.