Twintig allianties van ontwikkelingsorganisaties zijn door het ministerie van Buitenlandse Zaken uitgenodigd om een uitgebreid voorstel in te dienen voor de tweede fase van het nieuwe medefinancieringsstelsel (MFS II). Er wordt uiterlijk 1 november een definitief besluit genomen over de subsidieaanvragen, waarvoor de komende vijf jaar een bedrag van 2,125 miljard is gereserveerd op de begroting van Ontwikkelingssamenwerking. Dat heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag bekend gemaakt.
De huidige subsidieregeling (MFS I), die eind 2010 afloopt, is door voormalig minister voor Ontwikkelingssamenwerking, Bert Koenders, vernieuwd om de samenwerking tussen ontwikkelingsorganisaties te bevorderen en de effectiviteit van de hulpinspanningen te vergroten. De doelstelling is om het maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden te versterken en op die wijze een bijdrage te leveren aan het bestrijden van armoede. Er zijn in december vorig jaar 43 aanvragen ingediend voor een bedrag van 3,7 miljard. 23 aanvragers hebben een brief gehad van het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarin staat dat hun subsidieaanvraag is afgewezen. In de twintig overgebleven allianties werken 74 organisaties samen. Zij hebben voor een bedrag van 2,8 miljard subsidie aangevraagd. Alle aanvragen zijn allereerst getoetst op drempelcriteria, zoals bijvoorbeeld de eis dat wordt samengewerkt met maatschappelijke organisaties in ontwikkelingslanden en de eis dat 25% van de jaarlijkse inkomsten van de aanvrager afkomstig moet zijn uit andere bronnen dan die van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarnaast mogen medewerkers van Nederlandse ontwikkelingsorganisaties niet meer verdienen dan een directeur-generaal bij de Rijksoverheid. Daarna zijn er drie toetsen uitgevoerd ten aanzien van de subsidieaanvraag, waarbij de kwaliteit van de aanvraag voorop stond. Bij de organisatietoets werd gekeken naar de kwaliteit van beheer en beleid. Daarnaast was er een alliantietoets, waarbij een oordeel werd gevormd over de capaciteit en meerwaarde van de allianties en een voorsteltoets, waarbij gekeken werd naar de kwaliteit van het beknopte programmavoorstel. Aanvragen die zijn afgevallen voldoen niet aan één of meerdere drempelcriteria, of haalden onvoldoende punten op de organisatie- en/of voorsteltoets. De beoordeling is uitgevoerd door ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Een externe adviescommissie, bestaande uit drs. W.J. Deetman (voorzitter), drs. P. Zevenbergen en prof. dr. A. de Ruijter, heeft vervolgens gekeken naar de beoordelingsprocedure. Het oordeel van de commissie luidt dat de beoordeling zorgvuldig, consistent en objectief is uitgevoerd. De volgende organisaties zijn, als penvoerder van een alliantie, uitgenodigd om een uitgebreid voorstel in te dienen voor beoordeling in de tweede fase:

Both Ends (Fair Green and Global Alliance)
Connect International (Water, Energy and Food alliance – WEFA)
Cordaid (Samen voor Verandering-Communities of Change)
Free Voice (Press Freedom 2.0)
HIVOS (HIVOS-alliantie)
ICCO ( ICCO Alliance)
IICD (Connect4change)
IKV-Pax Christi (Freedom from fear)
International Child Support (Together4Change)
Medisch Comité Nederland-Vietnam (Transition in the East Alliance)
Nederlandse Rode Kruis (Disaster Risk Reduction and Climate Change Adaptation DRR/CCA Alliance)
OXFAM/Novib (IMPACT)
PLAN Nederland (Child Rights Alliance)
Simavi (WASH Alliance)
SPARK (United Entrepreneurship Coalition)
Terre des Hommes (Kind en Ontwikkeling)
War Child (Conn@ct Now)
Woord en Daad (Woord en Daad – Red een Kind Alliance)
World Population Fund (SRHR Alliance)
ZOA Vluchtelingenzorg (Dutch Consortium for Rehabilitation)

Het uitgebreide programmavoorstel dient uiterlijk 1 juli 2010 worden ingediend. De tweede fase bestaat uit de beoordeling van dit voorstel door middel van een programmatoets. Op de website van het ministerie www.minbuza.nl/mfs staan meer gegevens hierover.
Momenteel ontvangen 106 Nederlandse ontwikkelingsorganisaties subsidie via het huidige medefinancieringsstelsel (MFS I, 2007-2010) en de thematische medefinanciering (TMF, 2006-2010).

Stem of voeg toe aan:  

Op 18 januari presenteerde de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) het langverwachte rapport ‘Minder pretentie, meer ambitie’. WRR-lid Peter van Lieshout bood het rapport aan minister Koenders aan. In het rapport wordt het Nederlandse ontwikkelingsbeleid kritisch onder de loep genomen en wordt een aantal aanbevelingen voor verbetering gedaan. De regering zal naar verwachting in mei met een uitgebreide reactie komen.

Ontwikkelingshulp zou professioneler georganiseerd moeten worden en daarmee meer verschil maken, zo constateert de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in zijn nieuwe advies Minder pretentie, meer ambitie. Ontwikkelingshulp die verschil maakt. Landen die achterblijven helpen, is in een wereld waarin kwesties zoals veiligheid, migratie en klimaat steeds meer om een mondiaal antwoord vragen, ook steeds meer in ons eigen belang, aldus de WRR. De huidige praktijk van ontwikkelingshulp kenmerkt zich echter door een hoge mate van versplintering en ongerichtheid. Om de effectiviteit van hulp te vergroten, moet de Nederlandse overheid zich concentreren op tien landen en daarmee een langdurig samenwerkingsverband aangaan. Daarbij dient Nederland zich te richten op onderwerpen waar het internationaal gezien in uitblinkt en toegevoegde waarde heeft, zoals landbouw en water. Dat vereist een aparte organisatie, NL-AID, zodat hulpactiviteiten niet langer behoren tot het takenpakket van roulerende diplomaten maar door vakdeskundigen worden verricht.
Hulp dient ook duidelijker gericht te zijn op ontwikkeling. Op dit moment is het doel van de meeste hulp het verbeteren van levensomstandigheden. Dat biedt veel mensen op korte termijn wel verlichting, maar het biedt hun te weinig mogelijkheden om op lange termijn zelfstandig in hun bestaan te voorzien. Zelfredzaamheid van zowel individuen als landen zou van nu af aan uitdrukkelijk de doelstelling van ontwikkelingshulp moeten zijn. Daarbij passen realistische verwachtingen: ontwikkeling is afhankelijk van zo veel factoren dat hulp er hooguit een bescheiden bijdrage aan kan leveren.
De raad signaleert verder dat het ontwikkelingsbeleid zich nog te weinig richt op vraagstukken die buiten de traditionele hulp vallen. Stabiliteit en veiligheid, handelsvoorwaarden die ontwikkeling faciliteren, een eerlijk fiscaal stelsel dat bedrijven er niet toe verleidt belasting in ontwikkelingslanden te ontlopen, minder stringente intellectuele eigendomsrechten voor arme landen, meer mogelijkheden voor kennisuitwisseling, en een beter doordacht migratiebeleid kunnen allemaal uiteindelijk belangrijker zijn voor de ontwikkeling van landen dan de klassieke, ter plekke verleende hulp. Daar zal het beleid in de toekomst veel nadrukkelijker op moeten inspelen.

Op de (Engelstalige) website The Broker is een online debat te lezen over het WRR-rapport.

Stem of voeg toe aan:  

“De samenwerking van millenniumgemeenten met lokale partners in ontwikkelingslanden, levert een belangrijke bijdrage aan de opbouw van lokaal bestuur. Dus ook aan het behalen van de millenniumdoelen.”

Dat zei de ambassadeur voor de Millenniumdoelen Stella Ronner-Grubacic in haar nieuwjaarstoespraak voor de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De ambassadeur juicht toe dat de VNG Internationaal met enkele andere partners een millenniumakkoord heeft gesloten.

Het akkoord moet de samenwerking in gemeenten tussen lokale overheden, bedrijven en organisaties versterken. “Zo kunnen gemeenten hun inzet verdiepen en verbreden. Dat past geheel binnen de professionalisering van ontwikkelingssamenwerking die door de WRR is bepleit en door minister Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) wordt onderschreven”, aldus Ronner-Grubacic.

Inmiddels investeren 137 millenniumgemeenten in lokaal bestuur. Ze gaan stedenbanden aan, voeren  programma’s uit voor capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden en steunen lokale economische ontwikkeling.

Tijdens diezelfde bijeenkomst ontving de gemeente Goes de prijs voor de meest inspirerende millenniumgemeente.

Stem of voeg toe aan:  

Op 3 december heeft de 16jarige Bauani Ndume uit handen van Nobelprijswinnaar Wangari Maathai de Internationale Kindervredesprijs 2009 ontvangen. Op 7-jarige leeftijd vluchtte Baruani uit de Democratische Republiek Congo. Tijdens de vlucht verloor hij zijn ouders en kwam terecht in het vluchtelingenkamp Nyarugusu in Tanzania, waar hij sindsdien woont. In het kamp verblijven ruim 60.000 andere vluchtelingen, waarvan meer dan de helft kinderen zijn. Baruani zet zich op een bijzondere wijze in voor deze kinderen. Hij is erin geslaagd met beperkte middelen een radioprogramma op te zetten, waarin hij problemen en uitdagingen bespreekt met zijn leeftijdsgenoten. Door oproepen in zijn show probeert hij kinderen die hun ouders zijn kwijtgeraakt in de vlucht, met elkaar te herenigen. Het grote succes van het programma, dat ondertussen in vier Afrikaanse landen wordt uitgezonden, heeft ertoe geleid dat inmiddels vele kinderen met hun familie zijn herenigd.

In zijn speech bij de uitreiking van de prijs haalde minister Koenders herinneringen op aan zijn bezoek aan de vluchtelingenkampen in Congo. “Ik herinner me de stank, ik herinner me de tekorten, ik herinner me de angst voor het geweld. Maar wat ik mij het meest herinner zijn de kinderen – kwestbaar, maar bovenal moedig.”

For me, that memory makes this opportunity to speak to you here today extra special. Because the winner of the 2009 Children’s Peace Prize is a Congolese child. He lost his parents in the war and was forced to flee to a camp in Tanzania, but that didn’t break his spirit. Just 16 years old, he now helps others in the same situation to build a new life for themselves. Sisi kwa sisi, Children for Children.

He is supported in his work by World Vision, the organisation that operates the refugee camp in Tanzania. I am delighted that World Vision focuses extra attention on children and teenagers. In projects like ‘Child Voice Out’ and ‘Learn From Me’, young people talk to their peers about their traumatic experiences and learn to confront each other about harmful behaviour, like using drugs or having unprotected sex. In this way, young refugees help each other prepare for life outside the camp: this is a striking example of new and improved international development.

I am proud that ongoing Dutch government support for World Vision has helped make these and other projects possible.

Ladies and gentlemen,

This year we celebrate the twentieth anniversary of the UN Convention on the Rights of the Child. I say ‘celebrate’ deliberately, because a great deal of progress has been made. Let me give you two concrete examples. One: the number of children who die before the age of five dropped from 12.5 million in 1990 to nine million last year. Two: more and more children are going to school. In 2002, 115 million children were denied an education; five years later that number had fallen to 101 million.  We’re making good progress.

Education is, of course, a vital issue. Only yesterday evening I returned from Pakistan, where schools have been set up in camps and villages under the Education in Emergencies programme. Reinstating children’s daily routine allows agencies like UNICEF to pave the way to recovery. The Dutch government is delighted and proud to be supporting this work. When I was there yesterday, I carefully listened to the children. They were really making the atmosphere in the camps. And the most important thing their parents asked me, was: please make sure our kids get an education.

As I said, a lot of progress has been made, but there is still a long way to go. Child labour, trafficking in children and sexual exploitation of children, and girls in particular, are critical problems.

In August of this year, the UN Security Council adopted Resolution 1882, agreeing that violence against children in armed conflict situations must no longer go unpunished. Today I call upon all nations to implement this resolution as quickly as possible. The same goes for Resolution 1888 on the prevention of conflict-related sexual violence against women and children, and the implementation of obligations under the Convention on the Rights of the Child. I hope that Marta Santos Pais, the Special Representative on Violence Against Children, and Radhika Coomaraswamy, the Special Representative for Children and Armed Conflict, will play an important role in this respect. They have to energize and they can energize.

Sierra Leone proves that progress is possible. Not so long ago, a terrible war made victims of countless children in Sierra Leone. Today it champions children’s rights. Not only has it transposed the Convention on the Rights of the Child into national law, it has also implemented optional protocols on the involvement of children in armed conflict and on the sale of children, child prostitution and child pornography. The Dutch government hopes, and I hope, that others will follow Sierra Leone’s good example.

Ladies and gentlemen, the Dutch government thanks KidsRights for it’s tremendous effort in helping kids and, of course, for making this award ceremony such an important international event. Therefore, I would like to close with the words of Om Prakash Gurjar, the winner of the 2006 Children’s Peace Prize. He said: ‘In the village in India where I was born and raised, the notion of child rights does not exist.’

Our challenge is to change that.

Thank you.

Stem of voeg toe aan:  

Minister Koenders is enthousiast over de uitkomsten van de VN-top over de wereldwijde economische crisis. Hoogleraar Paul Rogers is kritisch over de top die van 24 tot 26 juni in New York werd gehouden.

De minister voor ontwikkelingssamenwerking: “Dit is de eerste keer dat alle landen van de wereld gezamenlijk maatregelen afspreken om de dramatische gevolgen van de crisis in ontwikkelingslanden te beperken. Vooral in arme landen zijn die gevolgen erg groot, terwijl zij niets met de oorzaak te maken hebben. Tijdens deze conferentie hebben zij hun stem kunnen laten horen. Dat vind ik een grote winst.”

De hoogleraar vredesstudies: “Van de westerse staten was geen enkel staatshoofd aanwezig, terwijl een meerderheid van de aanwezige topfunctionarissen afkomstig waren uit ontwikkelingslanden. Daarom kunnen er vraagtekens gezet worden bij de betrokkenheid van westerse landen bij het oplossen van de crisis.”

Koenders, speciale gezant van de conferentie en nauw betrokken bij de voorbereidingen, meldt dat afgesproken is dat de rijke landen hun bijdrage aan ontwikkelingssamenwerking niet mogen verlagen als gevolg van de financiële crisis. Ook zijn er concrete afspraken gemaakt over de noodzaak van verbeterde markttoegang voor producten uit ontwikkelingslanden, het tegengaan van protectionisme, en het indammen van illegale geldtransacties. “Het eindresultaat is mede dankzij Nederland tot stand gekomen. Dit biedt ons de mogelijk om ook in het vervolgtraject een belangrijke rol te kunnen spelen, opnieuw als bruggenbouwer tussen de rijke en de arme landen”, aldus minister Koenders.

Paul Rogers, hoogleraar vredesstudies aan de Universiteit van Bradford (U.K.), schrijft op de website van OpenDemocracy dat er twee mondiale crises woeden: de voedselcrisis en de financiële crisis. Het antwoord van de machtige landen is echter het inzetten op militaire veiligheid in plaats van duurzame veiligheid. Rogers wijst naar de almaar stijgende militaire uitgaven, ondanks de economische crisis. Voor het eerst in de geschiedenis lijden meer dan 1 miljard mensen honger. De uitgaven aan wapentuig steeg volgens het Zweedse onderzoekinstituut SIPRI in 2008 met 4 procent.

Als voorbeeld noemt Rogers de bouw van een enorm militair trainingcentrum in Jordanië. Met steun van de Verenigde Staten bouwt de Jordaanse overheid voor bijna 100 miljoen dollar een complex waar legers van diverse landen kunnen oefenen in nieuwe vormen van oorlogvoeren, met nadruk op de bestrijding van terrorisme en stadsoorlog. “De bouw van dit enorme militaire complex, op hetzelfde moment dat de wereldgemeenschap zoekt naar manieren om de armoede in te dammen en de noden van armen te verlichten, is een van die vreemde toevalligheden die soms een onverwacht licht werpen op de kern van de mondiale problemen,” schrijft Rogers.

Stem of voeg toe aan:  

Minister Koenders zal het subsidiestelsel voor draagvlakactiviteiten drastisch wijzigen. In lijn met zijn moderniseringsagenda worden gewone burgers en jongeren veel meer bij het beleid betrokken. De NCDO kan niet langer subsidiegever zijn en wordt kenniscentrum. De totale fondsen voor draagvlak worden gehalveerd.

Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) zegt in zijn reactie, die vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd, dat er een nieuw subsidiekader (2011-2014) wordt opgesteld. “Alleen campagnes waarvan we de resultaten goed kunnen meten en vaststellen krijgen in de toekomst nog geld”, aldus Koenders.

Maar activiteiten in Nederland blijven essentieel. “Het klimaatprobleem, de conflicten en de gevolgen van de financiële en economische crisis vragen om burgers die betrokken zijn bij wereldwijde vraagstukken. Daarvoor is kennis nodig, maar ook verandering. Of het nu gaat om het kopen van eerlijke koffie of bewuster omgaan met energie. Ik wil gewone burgers en jongeren veel meer betrekken bij het beleid”, aldus Koenders.

Het nieuwe draagvlakbeleid is een volgende stap in de moderniseringagenda van Koenders. Het nieuwe beleid heeft 2 pijlers, namelijk een kennis- en adviescentrum (de NCDO-nieuwe stijl) en, los van de NCDO, een subsidieprogramma. De duidelijke scheiding in rollen en verantwoordelijkheden tussen beide helpt het afwegingsproces in de besluitvorming over de toekenning van subsidies zo zuiver mogelijk te houden.

De NCDO krijgt dus een andere taak. “De NCDO wordt een kenniscentrum en adviseur op het gebied van internationale samenwerking en duurzame ontwikkeling. Zo behouden we de kennis en ervaring die de NCDO in 40 jaar heeft opgebouwd”, aldus Koenders. De NCDO krijgt een breder samengesteld bestuur. De minister vindt dat ook nieuwe doelgroepen, zoals het bedrijfsleven, jongeren, en actieve burgers een bestuurszetel moeten kunnen krijgen in de vernieuwde NCDO.

Door te kiezen voor zakelijkheid en resultaatgerichtheid en door de financieringsrol van de NCDO los te koppelen van haar adviesrol komt er meer transparantie en meer ruimte voor nieuwe spelers.

Het nieuwe subsidieprogramma zal bestaan uit 3 loketten, te weten jongeren, kleine particuliere initiatieven en netwerken. Koenders wil op deze wijze financiering mogelijk maken van activiteiten die geen subsidie kunnen krijgen uit het medefinancieringsstelsel.

“Ik ben erg blij met de grote betrokkenheid van veel Nederlanders bij ontwikkelingssamenwerking, maar het particuliere initiatief moet wel geprofessionaliseerd en verzakelijkt worden om de versnippering van activiteiten in ontwikkelingslanden tegen te gaan en de effectiviteit te vergroten. Mensen kunnen dus ook advies inwinnen hoe ze professioneler met goede particuliere initiatieven in ontwikkelingslanden kunnen omgaan,” aldus Koenders. De minister is van mening dat nog meer jongeren betrokken moeten worden bij ontwikkelingssamenwerking.

In de huidige regelingen is ruim €60 miljoen beschikbaar voor draagvlakactiviteiten. Koenders voert een forse bezuiniging door. De NCDO krijgt als kenniscentrum maximaal €11 miljoen ter beschikking en voor het nieuwe subsidieprogramma is €19 miljoen beschikbaar.

Vorige maand besloot Koenders dat medefinancieringsorganisaties in principe geen draagvlakactiviteiten meer mogen financieren met overheidsgelden. Daarmee wordt de financiering van draagvlakactiviteiten gehalveerd.

Stem of voeg toe aan:  

Op de jaarlijkse Afrikadag van de Evert Vermeer Stichting stelde de kersverse ‘ambassadeur fair politics’, minister van ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders, dat de tijd van cynisme en slogans voorbij is. “Ontwikkelingssamenwerking boekt enorm goede resultaten, maar er moet nog effectiever en minder versnipperd gewerkt worden,” aldus Koenders. De minister noemde in zijn speech een aantal punten waaruit de successen van zijn moderneringsagenda blijkt:

* We hebben voor het bedrijfsleven het nieuwe programma ORIO ingevoerd, als opvolger voor ORET. We hebben de zaak ongebonden gemaakt, zoals ik twee jaar geleden hier heb beloofd.
* Met het programma worden infrastructuurprojecten mogelijk gemaakt, die juist op armoede zijn gericht en waar overheden in OS-landen geen geld voor hebben. Met ORIO hopen we ook de betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven bij de ontwikkeling van het lokale bedrijfsleven in ontwikkelingslanden stimuleren. Want ontwikkelingssamenwerking is een zaak van iedereen, ook van onze bedrijven.
* We zijn aan de slag gegaan met de Schokland-akkoorden, die we tegenwoordig millenniumakkoorden noemen: innovatieve partnerschappen waarin het bedrijfsleven, de maatschappelijke organisaties, mijn ministerie en andere ministerie samenwerken.
Bijvoorbeeld Text to Change, een samenwerkingsverband van NGO’s, Afrikaanse mobiele telefonie providers en farmaceutisch bedrijf Merck Sharp & Dohme, dat mobiele telefonie gebruikt in de gezondheidszorg. Prachtige resultaten, ik kan ze niet allemaal noemen.
* Het nieuwe medefinancieringsstelsel, waarmee ik versnippering wil tegengaan.
* Maar ook een nieuw beleid over multilaterale organisaties als de VN en Wereldbank. Ik ben daar ook kritisch over. Ze moeten beter presteren, samenwerken, maar ook daar boeken we veel voortgang. Ook hierover later meer.
* In internationaal kader hebben we betere afspraken weten te maken over donorcoördinatie en harmonisatie. Tijdens de grote conferentie in Accra vorig jaar heeft Nederland zich ervoor ingezet dat er in relaties tussen donoren en OS-landen ook verantwoording wordt afgelegd aan nationale parlementen en burgers. Want daar gaat het om mensen: de gewone mensen daar.
* Op het gebied van bestrijding van HIV/Aids is er naast een aantal zorgwekkende ontwikkelingen vooral ook positieve trend zichtbaar: het aantal nieuwe HIV-infecties is gedaald van 3 miljoen per jaar in 2001 naar 2,7 miljoen in 2007. Het aantal aidspatiënten dat toegang heeft tot antiretrovirale medicijnen is gestegen. OS heeft ertoe bijgedragen dat vele levens gered zijn.
* In individuele landen zijn prachtige, hoopgevende voorbeelden van ontwikkeling te zien. Bijvoorbeeld in Mali, waar ik twee maanden geleden was. Daar bezocht ik het irrigatiegebied Office du Niger, een landschap dat een klein beetje lijkt op Nederland, maar dan midden in de Sahel. Plat als een dubbeltje, het is nat en boeren fietsen langs kaarsrechte slootjes. Nederland werkt daar sinds dertig jaar aan landbouwontwikkeling. Met succes, want van een failliet landbouwgebied met horige boeren is het Office du Niger een substantieel aandeelhouder geworden in de economie van Mali. Sterker nog, er is een – ik durf het bijna niet te zeggen – soort poldermodel ontstaan waarin de boeren samen met de regering en de irrigatiedienst de beslissingen nemen. En het belangrijkste: de rijstproductie is verzesvoudigd en de inkomsten voor arme boeren zijn verhoogd. Daardoor is Mali veel beter bestand tegen de voedselcrisis die Afrika keihard raakt.

Het thema van de dag, fair politics, sprak Koenders erg aan. “Het doet me namelijk denken aan fair play, een term die in de sport vaak wordt gebruikt om sportief gedrag aan te duiden. Fair politics, zoals fair play, gaat over hoe je met elkaar omgaat. Of je de regels kent die zijn afgesproken. En of je je aan die regels houdt. Pas als beide het geval zijn, is er sprake van een gelijke strijd. Wordt sport sportief en de wereld een level-playing field waarin ook de armste landen kansen hebben om zich te ontwikkelen? Maar daar houdt het natuurlijk nog niet op. Wat mij betreft gaat fair politics juist ook over de ongeschreven regels, de regels die niet als zodanig zijn opgenomen in het regelboekje, maar die wel degelijk met fair en unfair gedrag te maken hebben.
Denk maar even simpel aan het hebben van respect voor anderen, er voor zorgen dat jouw gedrag geen negatieve gevolgen heeft voor anderen. Geef je de tegenstander een hand voor de wedstrijd? Speel je de bal over de zijlijn als hij of zij geblesseerd op het veld ligt? Dat soort dingen.”

Aan het slot van zijn rede ging Koenders in op de veranderingen in het medefinancieringsprogramma.
* Ik heb nieuwe samenwerkingsvormen gestart met partners, van wie de meesten eerder nauwelijks betrokken waren bij OS. Dat gaat bijvoorbeeld in de vorm van akkoorden met het bedrijfsleven, instellingen voor onderzoek en onderwijs, goede doelen (ook niet OS), religieuze organisaties, soms ook nutsbedrijven en af en toe zelfs beleggingsfondsen.
* Verder kwam recentelijk de beleidsnotitie over de essentiële en door mij zeer gewaardeerde rol van maatschappelijke organisaties uit. De particuliere sector is een essentiële motor voor maatschappelijke verandering, voor strijd van onderop. Maar ook hier moet de nadruk veel meer liggen op samenwerken, maatwerk en meerwaarde. Dat betekent minder versnippering, innovatieve partnerschappen en meer nadruk op de toegevoegde waarde van het particuliere kanaal;
* Afgelopen week heb ik ook een stuk aan de Kamer gestuurd met mijn visie over modernisering van het multilaterale kanaal. Ik zal u de details vandaag besparen. Maar organisaties als de VN en de Wereldbank zijn – naast het particuliere en het bilaterale kanaal – enorm belangrijk voor ontwikkeling en armoedebestrijding. Ook daar kan het slimmer en effectiever. We hebben daar als betrouwbare donor een enorme hefboom.
* Tot slot kijk ik ook naar het maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking. Hierover stuur ik binnenkort ook een brief aan de Kamer. Kritische maatschappelijke steun voor internationale en ontwikkelingssamenwerking vind ik essentieel. En dat zeg ik niet omdat ik hier vandaag ben. Er is een hoop vernieuwing en ontwikkeling. Dat ondersteun ik van harte. De manier waarop de voorlichting, de educatie en de bewustwording over OS is vormgegeven kan en moet volgens mij veel transparanter, minder versnipperd en ingewikkeld. Het kan en moet veel meer aansluiten bij een praktische maatschappelijke trend: individueel aandeelhouderschap van heel veel jonge mensen bij ontwikkeling. De steun van vooral de jonge generatie – zeg maar tussen 18 en 30, waarbij ik de ouderen echt niet wil afschrijven, want waar blijf ik dan met mijn leeftijd – voor OS is onverminderd groot. Zoveel jongeren, actief en betrokken bij grotere en kleinere activiteiten om de wereld bewoonbaar te houden. Ik zag laatst op een t-shirt staan “Don’t think someone else will save the planet”. Dat is voor mij de kern.

Stem of voeg toe aan:  

‘Duurzame ontwikkeling is het kernbegrip van ons ontwikkelingssamenwerkingsbeleid, waar coherentie van ons nationaal beleid in onze internationale inspanningen onderling duidelijk samenhangen’. Dat zei minister Koenders op 10 februari bij het in ontvangst nemen van de Monitor Duurzaam Nederland 2009.

Koenders stelt dat op mondiale niveau afspraken moeten worden gemaakt over duurzame ontwikkeling. Want hoewel de Monitor de staat van de duurzaamheid in Nederland weergeeft, hebben ontwikkelingen in de rest van de wereld invloed op Nederland en vice versa. Klimaatverandering, verlies van biodiversiteit en uitputting van grondstoffen raakt ons allemaal. Vandaar dat de regering eind dit jaar op de Klimaatconferentie in Kopenhagen inzet op een nieuw klimaatakkoord.

Het kabinet heeft vijfhonderd miljoen euro vrijgemaakt voor hernieuwsbare energie in ontwikkelingslanden, zodat ook in die landen een aanzet wordt gegeven tot een duurzame oplossing van het energievraagstuk.

Stem of voeg toe aan:  

Achteraf is het verbijsterend hoe snel de financiële crisis om zich heen heeft gegrepen. Ondanks waarschuwingen – de spreekwoordelijke roependen in de woestijn van de economie – groeide de financiële zeepbel tot onverantwoorde omvang. En plotseling – binnen een paar maanden (en wat zijn een paar maanden in de menselijke geschiedenis?) – zakte het hele systeem in elkaar. Bijna letterlijk een harde knal, gevolgd door een nog hardere landing.

De Britse minister voor onderwijs en gezin, Ed Balls, noemt de huidige crisis de ergste in 100 jaar. Balls, vertrouweling van de Britse premier Gordon Brown, zei verder dat het “nog wel 10 tot 15 jaar zal duren voordat herstel is bereikt”.

Balls is minister in het Verenigd Koninkrijk. Dat land wordt door het tijdschrift Foreign Policy genoemd als een van de vijf landen waar het IJslandse scenario dichtbij is. IJsland verklaarde zich vorig jaar failliet en kon niet meer voldoen aan haar financiële verplichtingen. Het Verenigd Koninkrijk is een van de landen die volgens Foreign Policy de economische ineenstorting van IJsland kan volgen. Londen heeft al de bijnaam ‘London aan de Theems’, aldus het blad. Vraag is niet, volgens FP, wanneer het land in een economische recessie zal geraken, maar wanneer het in een economische depressie zal belanden. Tweede land op de lijst is Letland, dat volgens FP het meest op IJsland lijkt, wat betreft de economische situatie. Dreigend in dit land is tevens de mogelijke gevolgen van de financiële crisis voor het kwetsbare economische systeem. De Griekse democratie lijkt sterker, maar het land – derde op de lijst – heeft een zeer heet najaar achter de rug. Wekenlang vonden in de Griekse steden rellen plaats, waarbij vooral ook banken het moesten ontgelden. Het is volgens Foreign Policy zelfs niet ondenkbaar dat het land de euro-zone moet verlaten. De Oekraïne is nummer vier. Het land heeft een torenhoge schuld en wordt zwaar getroffen door de crisis omdat het afhankelijk is van de export van staal. De vraag hiernaar is wereldwijd gekelderd. Het IMF redde het land van totaal bankroet, maar het is de vraag of Kiev de lening van het IMF kan terugbetalen. Ook in de Oekraïne kan de economische situatie politieke gevolgen hebben. Laatste land op de lijst is Nicaragua. Het land is voornamelijk afhankelijk van remittances (geld dat Nicaraguanen in het buitenland naar huis sturen). Het autoritaire beleid van de regering Ortega maakt hem niet populair bij hulpverlenende landen.

Ondertussen worden ontwikkelingslanden getroffen door een driedubbele crisis: voedsel, klimaat en geld. Nieuw fenomeen daarin is, wat de Volkskrant ‘financieel nationalisme’ noemt. Westerse landen bewaren hun schaarse geld voor de thuismarkt, waardoor ontwikkelingslanden, die geen enkele schuld dragen aan de financiële crisis, steeds moeilijker aan kredieten kunnen komen. De Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, maar ook onze eigen Wouter Bos, hebben afspraken met de nationale banken gemaakt om het kapitaal zoveel mogelijk binnen de landsgrenzen te houden. Dit ‘eigen-land-eerst’-beleid treft niet alleen de economieën van de ontwikkelingslanden, maar ook de succesvolle microkredieten worden slachtoffer.

Stem of voeg toe aan:  

Uit het jaarlijkse onderzoek dat het tijdschrift OnzeWereld voor de vierde keer hield blijkt dat een kleine meerderheid van de mensen vindt dat de overheid genoeg besteedt aan ontwikkelingshulp. 55 procent van de ondervraagden is deze mening toegedaan; de rest (45 procent) vindt dat we te veel uitgeven. In vorige enquêtes was die laatste groep nog krap in de meerderheid. Er heeft zich dus een belangrijke verschuiving voorgedaan, aldus het blad: van en meerderheid die voor verlaging van het budget was naar een meerderheid die pleit voor handhaving van het budget voor ontwikkelingshulp. Opmerkelijk is echter dat als er een vergelijking wordt gemaakt met andere westerse landen, de grootste groep geënqueteerden vindt dat Nederland op het Europese gemiddelde moet gaan zitten. “Feitelijk een verlaging van twee miljard euro per jaar,” meldt OnzeWereld. Lau Schulpen, onderzoeker aan het Centre for International Development Issues in Nijmegen reageert: “Wat mij opvalt is dat een aanzienlijk deel van de Nederlanders zich graag wil verlagen tot het niveau van de buren. Het lijkt wel of de vergelijking met de buren een mooi excuus biedt. Wat mij betreft een onbegrijpelijk excuus, want het oordeel zou toch eerder moeten zijn dat de buren zich aan ons moeten aanpassen. Wij zijn immers het enige land dat zich aan de internationale afspraak houdt om minstens 0,7 procent van het bbp te geven.”

Een tweede conclusie uit het onderzoek is dat in 2008 vrijwel evenveel burgers geld hebben gegeven aan goede doelen als het voorgaand jaar. Conclusie drie is dat zeventig procent van de bevolking zich ergert aan de wervingmethoden van goede doelen. Een vierde conclusie is dat de kredietcrisis gevolgen heeft voor het geefgedrag. Hoewel zeventig procent zegt dat de economische crisis géén invloed zal hebben op het geefgedrag, zegt dertig procent dat ze minder zal gaan geven. Tenslotte concludeert OnzeWereld dat een meerderheid van de mensen vindt dat goededoelen-organisaties te weinig verantwoording afleggen over de besteding van het geld (zestig procent).

Stem of voeg toe aan: