Boeiende analyse van de verkiezingsuitslag op Wereldjournalisten.
De VVD en de PVV zijn de grote winnaars van de Tweede Kamerverkiezingen op 9 juni. De PvdA verliest met 1 zetel van de VVD. De PVV is met 24 zetels –onverwacht – de derde partij van Nederland geworden. De VVD wint 31 zetels. Het CDA is bijna gehalveerd tot 21 zetels. De verrechtsing van Nederland zet door.
Circa 1.5 miljoen van de 10 miljoen kiezers kozen voor de PVV. Van een klein eiland als Terschelling tot een grote stad als Amsterdam, door heel het land weet de PVV zijn aanhang te verdubbelen of zelfs te verdriedubbelen. De partij eindigt in vele steden zo niet als eerste partij danwel in de top 3. In West-Brabant boekte de PVV haar grootste overwinning en de PvdA haar nederlaag.
Onderzoeksbureau Synovate ging na wie de PVV-stemmer is. De meeste PVV-stemmers zijn laagopgeleid (47%), 50 plus, een huisbezitter (52%) en verdient een middeninkomen. Opvallend is dat de meeste PVV-stemmen afkomstig zijn van het CDA (24%), gevolgd door de SP (23%). Verder gaat het om nieuwe kiezers (18%), oud-PvdA-stemmers (17%) en VVD-stemmers (12%). De vrees voor verlies van financiële zekerheden als de hypotheekrente, de angst voor afkalving van de zorg en de weerstand tegen de verhoging van de AOW-leeftijd; het zijn onderwerpen die ‘Henk en Ingrid’ bezighouden. En Wilders weet hen gerust te stellen. De PVV-voorman wil bijvoorbeeld de hypotheekrente ongemoeid laten, meer handen aan het bed en de AOW-leeftijd op 65 jaar houden.
Maar, het zijn allemaal standpunten die ook partijen als Trots op Nederland en SP delen. Trots op Nederland weet desondanks geen zetel te winnen en de SP verliest een deel van haar zetels aan de PVV. Nota bene Rita Verdonk die, als VVD-lid, in de verkiezingen in 2006 620.000 stemmen wist te veroveren, meer stemmen dan haar lijsttrekker Rutte: 0 zetels. Waar zijn al die stemmen gebleven? Verdonk kreeg deze stemmen toen wegens haar provocerende uitspraken als integratieminister over islam en Marokkaans-Nederlandse jongens. Wie herinnert zich niet het beeld waarin een orthodoxe imam aangaf de minister geen hand te kunnen geven en haar reactie: ‘Nou, we hebben samen nog wat te bespreken’. Trots op Nederland is ondanks al Verdonks ferme uitspraken niet anti-islam. En de SP is dat zeker niet.
De kracht en de winst van de PVV ligt daarentegen voor alles in het anti-islamstandpunt. Dit moge toch wel duidelijk zijn? Media en onderzoekers hebben dit kiezersmotief lang onderschat, zeker de laatste tijd. Men veronderstelde dat deze gevoelens ondergesneeuwd waren geraakt door de urgentie van het bezuinigingsvraagstuk. Dit verklaart het onverwachte, door geen van de opiniepeilers voorspelde, hoge zetelaantal van de PVV.
Wilders wist bovendien 2 vliegen in een klap te slaan door een direct verband te leggen tussen de kosten van niet-westerse migratie, 7.2. miljard, en de bezuinigingen die voor Nederland op stapel staan. De oorzaak en oplossing van de economische crisis legde hij hiermee neer bij de niet-westerse migranten, in feite de moslimmigranten. Met succes. Weinigen spraken nog over de 7.2 miljard, maar het getal is in de hoofden blijven weerklinken. Wilders’ agenda voor ‘hoop en optimisme’, zoals hij gisteren naar zijn politieke programma verwees, bestaat dan ook uit onder andere een stop op migratie in het bijzonder op die uit islamitische landen.
Het idee dat op 1 juli een regering op het Binnenhof aan het werk zal zijn zoals VVD-leider Rutte optimistisch plande, zit er gezien de uitslagen niet in. Al de politieke partijen zijn qua zetelaantallen naar elkaar toegekropen. Ze kunnen niet met en niet zonder elkaar. Een kabinet VVD, CDA en PVV levert nipt voldoende zetels op. Maar het zou daarnaast vreemd zijn om een partij die zoveel zetels heeft verloren, beloond te zien worden met opname in een regeringscoalitie. Evenwel is het onbestaanbaar om voorbij te gaan aan de PVV bij de coalitie-besprekingen. De linkse partijen zien daarentegen de PVV niet als een voor de hand liggende coalitiepartner vanwege het islamstandpunt. Cohen heeft een coalitie met de PVV op voorhand zelfs afgewezen. Wordt het dan een paars plus-kabinet, met GroenLinks als vierde partij? De VVD zal geen brood zien in samenwerking met 3 ‘linkse’ partijen, is de verwachting. Over rechts of over links, het zal een moeilijke puzzel worden.
‘We willen dolgraag meeregeren’, zei Wilders gisteren tegen zijn aanhang en daartoe hoort ook compromissen sluiten, zei hij. Laten we, indien er een regering met de PVV komt, hopen dat hij dat wil doen op de punten die aanschuren tegen de rechtsstaat zoals het willen verbieden van de Koran en het verbieden van het dragen van hoofddoekjes in overheidsgebouwen terwijl de PVV-leider dat verbod niet voor keppeltjes wil doen gelden
Een deel van Nederland is vandaag blij wakker geworden, een ander deel minder. Of de PVV al dan niet in de regering komt, het stemt treurig te weten dat zo veel Nederlanders een partij hebben gekozen met zulke intolerante standpunten over de islam en de Koran terwijl de vrijheid van godsdienst een recht is, verankerd in de Nederlandse Grondwet. Een partij die standpunten huldigt die bovendien in strijd zijn met artikel 1 van de Nederlandse Grondwet, het discriminatieverbod. Het zijn wetten die juist Nederland zo lang bijzonder hebben gemaakt.
Als de VVD inderdaad als de grootste partij uit de bus komt, een overwinning die de partij praktisch niet meer kan ontgaan na 96,5% getelde stemmen, en over rechts zal regeren – een coalitie met de PVV houdt de VVD immers open – dan is de tweedeling op zowel economisch als sociaal gebied een feit. Niet alleen allochtone maar ook autochtone Nederlanders zullen hiermee geconfronteerd worden. En mogelijk eerder dan verwacht: bij de presentatie van de eerste Miljoenennota van kabinet Rutte in de derde week van september.