Met de aanbieding van het rapport “Op zoek naar balans, homo-emancipatie onder Marokkaanse Nederlanders” sloot het SMN gisteren een drie jaar lopend project af.
 
Drie jaar lang werd er in de Marokkaanse gemeenschap gediscussieerd. Door jongeren, ouderen en met religieuze leiders. Aanvankelijk reageerde een deel van de achterban van het SMN negatief op het thema van het programma, maar de initiatiefnemers zetten door. “In de sfeer van respect voor elkaars vrijheid en identiteit moeten we durven spreken over homogeweld en discriminatie.”
 
Rekening houdend met de gangbare opvattingen in de gemeenschap bewoog SMN zich door het mijnenveld van vooroordelen en misvattingen. In bedekte termen werden dialoogbijeenkomsten en theater stukken over ‘seksuele diversiteit’ aangekondigd. Wie te ver voor de troepen vooruitloopt, zoals Ahmed Marcouch wel eens wordt verweten, verliest de achterban die hij nu juist wil overtuigen. “Marcouch gebruikt zijn bekendheid om een minderheidsstandpunt te verkondigen”, zegt Hasib Moukaddim van SMN. “ Dat kan. Wij willen de kritische massa in de gemeenschap aanboren om te praten, begrip te kweken en tot acceptatie te komen.”
 
Langzaam  ontstond er meer openheid. Voor een deelneemster aan een dialoogbijeenkomst viel ineens het gedrag van een vriendin, veertig jaar geleden, op zijn plaats. Voor het eerst spraken ouders en jongeren openlijk over homoseksualiteit. Soms in termen van ziekte en zonde, maar vaak ook in de overtuiging dat oordelen aan Allah is. Na een geanimeerde discussie in Amsterdam Nieuw-West spraken buurtbewoners af dat iedereen mag vinden wat hij vindt, maar dat iedereen zich in de wijk veilig moet voelen en zich moet kunnen uiten. Abdelkader Salhi van Attanmia, een van de partners het project, benadrukt het belang van openheid in het gezin. “ Hoe je over de ander praat heeft echt met je opvoeding te maken.”
 
Verlichtingsfundamentalisme
 
De aanname dat de islam homoacceptatie in de weg staat is te gemakkelijk, vinden deelnemende organisaties. Religie is ingebed in cultuur, en die is veel breder. “Homo-vijandigheid heeft ook te maken met hoe je aankijkt tegen mannelijkheid, vrouwelijkheid en voortplanting”, zegt socioloog Laurens Buijs, en komt in alle bevolkingsgroepen voor.” Onderzoek van onder meer Buijs en Duyvendak toont aan dat daders van geweld tegen homo’s niet ‘voornamelijk door moslims, met name Marokkanen’ wordt gepleegd zoals de PVV beweert.
 
Ook Nederland krijgt een veeg uit de pan: “Nederlanders zijn homo’s gaan zien als de grote verliezers van de multiculturele samenleving”, schijft Buijs in de SMN publicatie. Hij hekelt het ‘verlichtingsfundamentalisme’ . “De homo-emancipatie werd in Nederland als voltooid beschouwd totdat migranten (met name moslims) roet in het eten gooiden omdat zij geen kaas hebben gegeten van ‘onze’ verlichtingsidealen. Fijntjes wijst Buijs erop dat homotolerantie niet in de Nederlandse genen verankerd zit . Tot 1971 konden homo’s strafrechtelijk worden vervolgd. En de helft van de VVD-fractie stemde in 1996 nog tegen het homohuwelijk.
 
Uit de kast?
 
Voor emancipatie van homo’s bestaat geen blauwdruk. Waar voor Nederlanders ‘uit de kast komen’ het ultieme doel lijkt te zijn, ligt dat onder Marokkaanse homojongeren niet zo scherp. Zij maken zich zorgen om het geluk van hun ouders en willen niet confronteren, maar verzoenen. Een reden waarom allochtone homo’s zich vaak niet thuis voelen bij het activistische COC. De Marokkaanse homojongeren in het panel in Rasa zijn allemaal uit de kast, zij het dat sommigen daar een hoge prijs voro betaalden. Zij zouden niet zomaar iedereen adviseren met zijn geaardheid naar buiten te komen. “Het is maatwerk”, zegt Mohammed Chaibi, “iedereen kent zijn eigen familie het beste.” Ikram Daaraoui voegt toe: “Het hangt ook af van hoe sterk je bent en hoe groot je netwerk is. Steun van anderen wanneer je besluit uit de kast te komen is heel belangrijk.”
 
Of ze er nooit genoeg van heeft om altijd maar door het leven te gaan met het etiket ‘Ikram, de Marokkaanse lesbienne’ terwijl een mens meer is dan zijn geaardheid. “Tja, Ikram is Marokkaans en Ikram is lesbisch”, zegt ze . “ Zolang het nodig is moet dat gezegd worden.”
 
‘Het is niet jouw taak om liefde te zeken, maar om binnen jezelf alle barrières te zoeken en te vinden die je ertegen hebt opgebouwd’ citeert het SMN de Perzische denker Rumi. De kritische massa is in beweging gekomen. Langzaam.

Bron: Wereldjournalisten

Het overleg vond plaats naar aanleiding van een onderzoek vorig jaar van twee studenten van de Vrije Universiteit waaruit blijkt dat uitzendbureaus in ruim 75 procent van de gevallen ingaan op verzoeken van werkgevers om geen allochtone werknemers te leveren.

De brancheorganisaties hebben een pakket aan maatregelen aangekondigd om discriminatie binnen de branche tegen te gaan. Zo zal onder meer de mate waarin discriminatie voorkomt periodiek worden onderzocht, bijvoorbeeld door het inzetten van ‘mystery guests’. De brancheorganisaties gaan hun leden informeren middels trainingen en workshops – in samenwerking met LOM-partners – normeren en vervolgens scherp controleren.

Tot slot maken de brancheorganisaties zich hard om een bepaling over discriminatie op te laten nemen in de zogeheten code Stichting Normering Arbeid. Deze code is het keurmerk voor uitzendondernemingen. Bedrijven die dit keurmerk hebben moeten zich dan ook houden aan het verbod op discriminatie om het keurmerk te mogen behouden. Het LOM neemt het initiatief voor een conferentie waarbij ook de koepelorganisaties van werkgevers zullen worden betrokken bij de oplossing van dit vraagstuk. De staatssecretaris steunt dit initiatief.

De Krom is positief gestemd over deze initiatieven van de branche en sprak vanmorgen dan ook het vertrouwen uit dat de maatregelen effect zullen sorteren. De Krom: “Ik verwacht progressie. Stevige inzet van vele partijen is nodig, niet alleen de brancheorganisaties en uitzendbureaus kunnen het probleem oplossen, ook het bedrijfsleven heeft een verantwoordelijkheid om geen discriminerende verzoeken bij uitzendbureaus neer te leggen.

In de jaren negentig gold Nederland als uitzonderlijk tolerant tegenover andere godsdiensten, zegt emeritus hoogleraar Frank Bovenkerk van de Universiteit van Amsterdam. ‘Tot opeens uit enquêtes bleek dat zich een aanzienlijke weerzin tegen de islam aan het ontwikkelen was. De onderzoekers dachten: dat kan haast niet, zo’n breuk met het verleden. Maar het was wel zo.’ 

Vervolgens kwamen de aanslagen van 11 september 2001 en de moord op filmmaker Theo van Gogh, in 2004. De Nederlandse politiek wakkerde de moslimhaat nog verder aan, vindt Bovenkerk: ‘Toenmalig vicepremier Gerrit Zalm zei na de moord op Van Gogh: ‘We zijn nu in oorlog’.' 

In de Verenigde Staten ging dat anders. Bovenkerk: ‘Het eerste wat president Bush deed na 9/11, was naar de moskee gaan omdat hij wist: ik moet mijn relatie met de moslimbevolking niet verpesten. Dus daar waren ze heel zorgvuldig in. Maar in Nederland zijn we opmerkelijk makkelijk meegegaan met politici als Pim Fortuyn en later Geert Wilders, die de weerzin tegen de islam voor politiek gewin gingen gebruiken.’ 

Ineke van der Valk deed onderzoek naar ‘Islamofobie en discriminatie’, zoals haar boek heet, dat deze donderdag verscheen. Zij telde 117 incidenten bij moskeeën in Nederland tussen 2005 en 2010. In de Verenigde Staten waren dat er in die periode 42. Het ging om brandstichtingen, bekladdingen, vernielingen en nog veel meer. 

‘Een poederbrief, een telefonische bedreiging maar ook acties als het ophangen van een dood schaap aan een gevel, waarbij dan op de vacht de tekst ‘No Mosque!’ stond. Of een varkenskop. Of de muur besmeuren met schapenbloed of varkensbloed, wat moslims als provocerend en beledigend ervaren,’ zegt Van der Valk. 

Die incidenten waren opvallend vaak in kleinere plaatsen. In de grote steden is de acceptatie van migranten groter omdat ze daar al veel langer wonen, denkt de onderzoekster.

Lang niet alle incidenten bleken te zijn gemeld. Soms op advies van de politie, soms omdat moskeebesturen bang waren voor herhaling. Het komt ook door een zekere nonchalance, zegt Aissa Zanzen van de Marokkaanse Moskeeorganisaties Amsterdam en Omstreken. 

‘Mensen redeneren: dat gebeurt nou eenmaal. De samenleving is verhard, er is een klimaat, en dat hoor je elke keer in de media, dat moslims de schuld krijgen van alles en nog wat. Daarnaast denken mensen ook dat de politie er toch niets aan doet, en aangifte doen kost te veel tijd. Een andere factor kan zijn de taalbeheersing, dat is toch een hobbel.’ 

De daders werden zelden opgespoord: in 99 van de 117 gevallen zijn ze niet bekend. ‘Dat geeft te denken’, zegt Van der Valk, ‘het wordt tijd dat justitie en politie daar meer aan doen.’

Dan is er nog de islamofobie op internet. Ronald Eissens van het Meldpunt Discriminatie Internet: ‘In 2011 waren er 290 meldingen van islamofobe uitingen, bijna eenvijfde van het totaal aantal meldingen over discriminatie.’ 

Discriminatie op het Nederlandstalige deel van internet wordt steeds meer ‘mainstream’, aldus Eissens: ‘Van de donkere vieze steegjes gaat het naar het volle daglicht, naar de populaire webfora, die iedereen leest.’

Wat valt hier tegen te doen? Ineke van der Valk: ‘Je moet serieus werken aan de sociale problemen die een rol spelen bij waarom mensen gaan discrimineren. Wie slachtoffer wordt van een misdaad door een moslim, is sneller geneigd tot discriminatie.’ 

‘Daarnaast moet je de openheid van de samenleving benadrukken en de waarden van diversiteit hooghouden. Noorwegen deed dat heel goed na de aanslag van Anders Breivik’, vindt Van der Valk. ‘Ik denk dat we daar een voorbeeld aan kunnen nemen omdat hier onder politici te veel de neiging bestaat om weg te kijken en te hopen dat de islamofobe mode overwaait. We moeten veel meer ons eigen verhaal houden en staan voor waarden die we belangrijk vinden, voor democratie en rechtsstaat.’

Bron: Radio Nederland Wereldomroep

‘Het is altijd zaak om ook voor het welzijn van mensen en economische ontwikkeling rekening te houden met natuurlijke hulpbronnen en milieu’, aldus Knapen. ‘De Rio+20-top komt eraan. Daar zal Nederland zich sterk maken om duurzaamheid beter te verankeren in de mondiale ontwikkelingsstrategie.’

De staatssecretaris richt de Nederlandse inzet in ontwikkelingslanden op vier thema’s: veiligheid en rechtsorde, water, voedselzekerheid, en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Met name bij programma’s voor water en voedselzekerheid speelt het milieu een belangrijke rol.

‘Internet in een koffer’, zoals het bekendstaat, is ook niet een juiste titel, maar bedacht door de New York Times die een mooie foto bij het artikel hierover wilden. Zegt Sascha Meinrath, directeur van het Open Technology Initiative van de New America Foundation in Washington. Open Technology Initiative ontwikkelde de digitale toepassing in opdracht van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Doel is om mensenrechtenorganisaties en -activisten toegang te geven tot het internet, zelfs als de regering het digitale netwerk uit de lucht haalt.

Duizenden dissidenten op plekken zoals Iran, Syrië, China en Rusland belanden in de cel of zelfs op het kerkhof omdat ze blogs schrijven, elkaar via sites als Facebook oproepen om te protesteren of via andere online manieren zogenaamde ‘subversieve’ activiteiten te ontplooien. Mede mogelijk gemaakt door westerse bedrijven die de plaatselijke geheime diensten voorzien van hightech afluister- en censuurtechnologie. De autoritaire regimes hebben er alle belang bij om de zogenaamde ”Facebookrevoluties’ – die de Arabische Lente vaart gaven – te voorkomen of de kop in te drukken. Om mensenrechtenactivisten toegang te verzekeren tot de digitale netwerken, zoals Facebook, Twitter en email, is het Open Technology Initiative bezig een ‘schaduwinternet’ te ontwikkelen dat werkt via Mesh-technologie. De Pers: “In autoritaire landen zijn computers via internetverbindingen vaak aangesloten op een netwerk dat door de staat wordt gecontroleerd. Die ‘kabel’ kan er worden uitgetrokken waardoor de internettoegang wegvalt. Bij een Mesh-netwerk kun je dat vergeten, het is een onzichtbaar, draadloos web zonder centraal punt waar de stekker uit kan. Een netwerk van bijvoorbeeld afzonderlijke computers, mobiele telefoons en routers, dat door middel van speciale software helemaal los functioneert van dat overheidsnetwerk waardoor informatie kan blijven stromen en ook het buitenland kan bereiken. Een foto van een in elkaar geslagen demonstrant of een e-mail met ontmoetingsplek voor het volgende protest springt direct tussen de draadloze apparaten die allemaal als een soort mast functioneren en het overheidsnetwerk overslaan. De staatscensuur kan de stekker er wel uittrekken, maar het Mesh-netwerk functioneert door.”

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal stelt 6 miljoen euro beschikbaar voor internetvrijheid, een belofte die de regering deed op het internationale congres in Den Haag vorig jaar december over internetvrijheid. De Nederlandse ontwikkelingsorganisatie Hivos organiseert met dit geld onder meer conferenties voor Arabische bloggers waar ze hun nieuwste internetonderduiktrucs kunnen uitwisselen maar geeft ook technische tips en trainingen. Hivos werkt daarbij samen met de organisatie Tactical Tech in Berlijn. Hun oplossing zit niet in een koffer maar in een doos en heet: ‘Security in-a-box’. “Wij proberen technologie zo breed te maken dat het voor progressieve sociale verandering kan worden ingezet”, legt programmadirecteur Ali Ravi in De Pers uit. “Veiligheid in een doosje komt in maar liefst in negen talen (Engels, Frans, Spaans, Arabisch, Farsi, Chinees, Vietnamees, Birmees, en Russisch), gewerkt wordt aan Indonesisch en Ethiopisch. Vorig jaar zijn 5.000 fysieke dozen uitgedeeld en is een veelvoud gedownload. Het is een pakket met een boek en software om zo onzichtbaar mogelijk te blijven als internetter, censuur te omzeilen en onder de radar te blijven. Een paar voorbeelden: programma’s om de volledige inhoud van je harde schijf of usb-stick te wissen voor als de geheime politie onderweg is, tips hoe je een onkraakbaar wachtwoord maakt, een encryptieprogramma zodat de ontvanger als je een mail of foto verstuurt een wachtwoord moet invoeren om het te openen en Tor om je identiteit te verbergen als je surft en je acties niet naar je IP-adres (en dus huis) zijn te herleiden.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Het aloude gezegde van de koopman versus de dominee laat zich opnieuw weer eens gelden. Dat dictaturen in het Midden-Oosten hun bevolking onderdrukken met hulp van onder meer door Nederland geleverd wapentuig laat onverlet dat het Nederlands kabinet veel retoriek over mensenrechten de wereld in stuurt. Loze woorden, maar dat moet ook wel aangezien Nederland al decennia lang in de top-10 van wapenexporterende landen staat. Die winstgevende bedrijfstak willen we niet teveel voor de voeten lopen, al worden moedige demonstranten in Arabische landen ermee van de straat geschoten.

In zijn nieuwe boek ‘The Shadow World: Inside the Global Arms Trade’ doet de Zuidafrikaanse oud-politicus Andrew Feinstein een boek (672 pp) open over hoe die schimmige wereld van wapenhandel werkt. “De kern van de handel in wapens is omkoping, betalingen op grote schaal die zowel de elites in de landen die de wapens kopen als de wapenhandelaars in de verkopende landen rijk maken. Hoewel politieke agenda’s soms een rol spelen in wie welke wapens krijgt, is de heersende ideologie achter de handel hebzucht,” schrijft Feinstein. Hij wijst Saudi-Arabië aan als het land dat deze vorm van corruptie tot kunst heeft verheven, en noemt in zijn boek een voorbeeld van het handjeklap van Ryad met de Britse regering van Tony Blair. ToenLonden onderzoek wilde laten doen naar mogelijke omkoperij in  een wapenhandeldeal, dreigden de Saudi’s de aankoop (en mogelijke latere aanschaf) stop te zetten en wilde ze de samenwerking op veiligheidsgebied beëindigen. “Opschorting van de Saudische samenwerking met de Britse geheime dienst zal leiden tot ‘bloed in de straten van Londen’,” schreef prins Bandar aan Blair. De Britse premier gaf direct toe.

Westerse landen hebben vooral sinds 2001 zich met handen en voeten  gebonden aan dictaturen in het Midden-Oosten en Zuid-Azië, alleen om kennis te vergaren van mogelijke veiligheidsbedreigingen (lees terrorisme). Die dictaturen chanteren het Westen om op zo gunstig mogelijke voorwaarden wapens te kunnen kopen. Aan de andere kant zorgt het anti-terrorismebeleid van overheden voor een “begerige gekte” bij wapenhandelaren, zoals een Amerikaanse militair het uitdrukte.

De Nederlandse regering gaat rustig mee in het dodelijke spel van omkoperij en chantage. Hoe vaak zal minister Rosenthal een briefje krijgen vanuit een schimmige dictatuur? Passages uit die brieven komen niet terecht in de toespraken vol mooie, maar betekenisloze woorden die de minister de wereld in stuurt…

De overheid kiest in de aanpak van mensenhandel voor een juridische oplossing van wat in feite een normatieve problematiek is. De overheid kan zonder verklaringen van de slachtoffers van mensensmokkel tot veroordelingen komen, maar gaat daarbij voorbij aan bestaande sociale arrangementen. Daarmee wil ik overigens niet beweren dat de slachtoffers van mensenhandel zich niet in mensonterende situaties zouden kunnen bevinden. Maar er bestaat ook een andere werkelijkheid, met andere normen over wat rechtvaardig en onrechtvaardig is en waar betrokkene op informele manieren hun recht halen.
 
Een beleid dat steeds verder van de alledaagse werkelijkheid af komt te staan en als oplossing meer toezicht, meer controle en meer repressie aandraagt, draagt bij aan een verplaatsing en verharding van de problematiek. In de praktijk kunnen we deze processen al waarnemen. Met de toegenomen controle op prostitutie is mensenhandel onverminderd aanwezig en verdwijnt deze steeds meer backstage. Met de voorgenomen criminalisering van illegaal verblijf zal huisvesting en arbeid voor illegalen nog meer een schaars goed worden en krijgen de malafide of criminele aanbieders van diensten nog meer macht. Tegelijkertijd leren studies vanuit de gemeenschappen zelf hoe complex de mechanismen zijn die er spelen. Wederkerigheidsrelaties binnen sociale netwerken gaan hand in hand met wantrouwen. Toenemende controle zullen de bestaande sociale arrangementen beïnvloeden waarbij illegale migranten kwetsbaarder worden ten opzichte van de informele dienstverleners.
 
Ik heb tot dusverre niet gesproken over onderzoeksmethoden, maar om toekomstige vragen naar de komst, het illegaal verblijf en de terugkeer vanuit de perspectieven van betrokkenen te kunnen beantwoorden, dienen we hoe dan ook in contact te blijven met de direct betrokkenen. Met de zogenaamde kanslozen, de vertegenwoordigers van de nieuwe onderklasse, de illegalen en al die anderen die deel uitmaken van deze leefwereld. Er is wat mij betreft een blijvende noodzaak – naast allerlei ander vormen van dataverzameling – om onderzoek from below te verrichten. Een blijvende noodzaak voor meer ‘good old etnography’ zoals David Brotherton (2011) het zo mooi verwoordde. Niet om het exotische in de samenleving te laten zien, maar om het perspectief en de betekenissen van de betrokkenen te leren kennen en te contrasteren met de legitimiteit en effecten van het migratiebeleid. Het centraal stellen van een dergelijk perspectief en methode betekent investeren in goede, jonge criminologen met een scherp theoretisch oog, die bereid zijn om het veld in te trekken en oog hebben voor complexiteit en de humanitaire aspecten van de fenomenen onder studie.
 
Dit stuk is gebaseerd op de oratie die Richard Staring op 2 december 2011 heeft uitgesproken bij zijn  aantreden als bijzonder hoogleraar ‘Mobiliteit, toezicht en criminaliteit’ aan de Erasmus School of Law, Erasmus Universiteit Rotterdam.

Foto: Bas Bogers
Bron: Sociale Vraagstukken

NCDO wilde via het onderzoek onder 661 vrijwilligers weten wie deze vrijwilligers zijn en wat hen beweegt actief te worden in een PI? De resultaten van het onderzoek laten zien dat deze vrijwilligers gemiddeld 55 jaar zijn en, vergeleken met een dwarsdoorsnede van de Nederlandse bevolking, vaker man (60%) en vaker gelovig (50%) zijn. Tevens zijn deze vrijwilligers vaak hoger opgeleid (70%) en verdienen zij gemiddeld genomen bovenmodaal. Uit eerder onderzoek weet NCDO dat de meeste vrijwilligers actief worden in het PI naar aanleiding van een vakantie of langdurig verblijf in een ontwikkelingsland. Wanneer mensen eenmaal actief zijn binnen een PI, worden ze voornamelijk gedreven door de wens de wereld om hen heen beter te begrijpen. Daarnaast kunnen mensen via hun vrijwilligerswerk in het PI uitdrukking geven aan belangrijke waarden, zoals gerechtigheid, en hecht men belang aan de sociale contacten die men opdoet tijdens het vrijwilligerswerk.

Gemiddeld besteden PI-vrijwilligers 37 uur per maand aan hun activiteiten binnen het PI. Vergeleken met vrijwilligers in het algemeen is dit meer dan gemiddeld. Men besteedt deze uren voornamelijk aan fondsenwerving, bestuurlijke taken en administratie. De verschillen tussen de vrijwilligers in het aantal uren dat zij dit werk doen zijn groot. Voor sommigen blijft de vrijwillige inzet beperkt tot enkele uren per maand terwijl anderen er een fulltime job aan hebben. Het is daarom interessant te kijken welke factoren bepalend zijn voor de hoogte van het aantal vrijwilligersuren.
Ongeveer de helft van de vrijwilligers die deelnamen aan het CIDIN-onderzoek uit 2008-2009 is niet alleen actief als vrijwilliger binnen een PI, maar is eveneens de oprichter van dit initiatief. Oprichters besteden gemiddeld 46 uur per maand aan het vrijwilligerswerk binnen hun eigen organisatie. Mannen blijken gemiddeld genomen meer tijd te investeren in een PI dan vrouwen en getrouwde vrijwilligers zijn actiever dan ongetrouwde. Ook geldt dat mensen die zichzelf niet rekenen tot een kerk of andere religieuze instelling actiever zijn dan de kerkelijken.

Een belangrijke baat van vrijwilligerswerk wordt aangeduid als ‘de warme gloed’ (the warm glow): het levert mensen een fijn gevoel op. Onderzoek heeft laten zien dat dit gevoel sterker is als mensen er van overtuigd zijn dat hun bijdrage daadwerkelijk een verschil maakt. Op basis van geografische (fysieke) en psychologische (‘anders zijn’) afstand tussen de doelgroep van ontwikkelingsorganisaties en vrijwilligers, alsmede de complexiteit van ontwikkelingsproblemen wordt aangenomen dat ‘de warme gloed’ die vrijwilligers van ontwikkelingsorganisaties ervaren minder  hoog zal zijn. Dit zou dan weer resulteren in een beperktere inzet van vrijwilligers. De resultaten van dit onderzoek komen overeen met deze redenering.

NCDO verwachtte dat PI-vrijwilligers die een sterk geloof hebben in ontwikkelingssamenwerking in het algemeen en de effectiviteit en efficiëntie van ontwikkelingsorganisaties in het bijzonder, meer tijd zouden investeren in een PI. Ze zouden, meer dan hun kritische medevrijwilligers gemotiveerd worden door de gedachte dat hun bijdrage daadwerkelijk verschil maakt. Het tegendeel blijkt uit de resultaten: kritischere PI-vrijwilligers spenderen juist meer tijd aan het PI. Vaak wordt verondersteld dat PI’s worden opgericht vanwege een kritische houding ten aanzien van bestaande ontwikkelingsorganisaties. Echter, dit blijkt voor slechts 5% van de vrijwilligers de belangrijkste aanleiding te vormen om een PI op te richten of actief te worden binnen een PI. Dit onderzoek toont aan dat er wel een positief verband is tussen de kritische houding ten aanzien van ontwikkelingssamenwerking en de mate waarin mensen zich inzetten in PI’s. Dit alles wekt de indruk dat PI-vrijwilligers hun werk zowel ervaren als een manier om uitdrukking te geven aan hun betrokkenheid op de wereld, als een alternatieve, doeltreffendere, manier om bij te dragen aan ontwikkelingssamenwerking.

Moslima’s dragen hoofddoek uit vrije wil en niet uit onderdrukking. Dat zeggen bijna negen op de tien hoofddoekdraagsters. Van alle draagsters zegt 87% zelfs nooit aan haar keuze te twijfelen. Dat blijkt uit een landelijk onderzoek dat werd uitgevoerd ter gelegenheid van de publicatie van ‘Hoofdboek’, een grootschalig project dat Nederlanders een kijkje geeft in de wereld van hoofddoekdraagsters. Zes op de tien Nederlandse moslima’s in de leeftijd van 15 tot 35 jaar draagt tegenwoordig een hoofddoek. In tegenstelling tot wat Nederlanders denken, beginnen zij hiermee niet op hun 13e, maar gemiddeld pas als ze 19 jaar oud zijn. Slechts 16% is 13 of 14 jaar als ze voor het eerst een hoofddoek draagt. Het Nationaal Hoofddoekonderzoek maakt korte metten met vooroordelen die er onder Nederlanders heersen met betrekking tot dit beladen kledingstuk.

Zo blijkt uit de onderzoeksuitkomsten dat in meer dan de helft van de gezinnen (53%) waar de moeder een hoofddoek draagt, niet alle of zelfs geen enkele dochter dit ook doet. In totaal dragen 80.000 moslima’s een hoofddoek; 40.000 niet. [...]

De vrouwen dragen de hoofddoek met trots (93%). In tegenstelling tot wat sommige Nederlanders denken en zeggen, draagt slechts 15% een doek om haar aantrekkelijkheid te verbergen. 88% van de draagsters vindt dat je er met een hoofddoek aantrekkelijk uit kan zien. Veel Nederlanders (48%) blijken helemaal geen problemen te hebben met de hoofddoek. Vooral onder jongeren nemen het begrip en de tolerantie toe; van de vrouwelijke leeftijdsgenoten heeft 63% geen probleem met de hoofddoek.

Duidelijk beleid bij bedrijven
De acceptatie binnen bedrijven lijkt minder voorspoedig te verlopen. Volgens het merendeel van de ondervraagde moslima’s (62%) nemen Nederlandse bedrijven liever geen vrouwen met een hoofddoek in dienst. Dat beeld blijkt zelfs in versterkte mate te bestaan bij autochtone leeftijdsgenoten (78%). Veel bedrijven lijken het onderwerp echter dood te zwijgen en niet duidelijk te communiceren of – en in welke functies – ze een hoofddoek acceptabel vinden. Iedereen is unaniem in zijn oordeel: de meerderheid vindt dat ondernemingen meer duidelijkheid moeten bieden op dit vlak.
Het draait hierbij niet om het feit of bedrijven wel of geen hoofddoek op werkvloer toestaan. Het gaat de vrouwen om vooral om het scheppen van duidelijkheid. Als bedrijven hoofddoeken op de werkvloer niet toestaan, is dat niet per definitie een reden tot een boycot, zo blijkt. Moslima’s zijn hierin nog stelliger dan andere leeftijdsgenoten: 36% (vs. 28%) zou nog steeds producten kopen van bedrijven die het verbieden om een hoofddoek te dragen.
Opvallend is dat 18% van de niet-draagsters in het verleden wel een hoofddoek heeft gedragen. 31% geeft aan zich prettiger te voelen zonder. Toch geeft 41% aan gestopt te zijn met het bedekken van het haar om de kansen op een baan te vergroten. Ook discriminatie in het algemeen (19%) is een reden om niet langer een hoofddoek te dragen.

Werken met een hoofddoek
Het dragen van een hoofddoek onder werktijd is een beladen onderwerp, met veel verschillende meningen. Deze meningen zijn ook sterk verdeeld onder de respondenten van het hoofddoekonderzoek. Zo vindt 85% van de hoofddoekdraagsters dat je in elk beroep een hoofddoek moet mogen dragen. Moslima’s die hun haar niet bedekken zijn hier terughoudender in (58%), net als andere leeftijdsgenoten (29%). Beroepen waarin het volgens Nederlanders geen bezwaar is om een hoofddoek te dragen, zijn:
1. Schoonmaakster (84%)
2. Radiopresentatrice (82%)
3. Caissière supermarkt (70%)
4. Buschauffeur (58%)
5. Verpleegster (54%)

Toelichting op het onderzoek
Het Nationaal Hoofddoek Onderzoek is uitgevoerd door onderzoeksbureau Motivaction, in opdracht van het magazine Hoofdboek. Deels online, deels face tot face zijn moslima’s met en zonder hoofddoek en andere Nederlandse vrouwen in de leeftijd van 15-35 jaar geïnterviewd. Daarnaast is een aantal vragen uit het onderzoek ook gesteld aan de Nederlandse bevolking van 18 – 70 jaar. In totaal deden 1570 respondenten mee. Meer informatie: motivaction.nl.

Op basis van het onderzoek concludeert men dat zes van de 10 Nederlandse moslima’s in de leeftijd van 15-35 jaar een hoofddoek draagt. Het onderzoek richt zich, onder andere, op het ontkrachten van enkele misverstanden zoals hierboven al is vermeld. Meer precies betreft dit: Het Nationale Hoofddoek Onderzoek

Misverstand 1. Alle moslima’s moeten een hoofddoek dragen.
Misverstand 2. Alle meisjes beginnen op hun dertiende met een hoofddoek.
Misverstand 3. Moslima’s dragen de hoofddoek niet uit vrije wil.
Misverstand 4. De hoofddoek is er om de aantrekkelijkheid te verbergen.
Misverstand 5. Nederland heeft een probleem met de hoofddoek.

Interessant zijn ook de volgende uitkomsten:
•Gemiddeld hebben de vrouwen 34 hoofddoeken in de kast.
•Welke hoofddoek gedragen wordt, wordt bepaald door de stemming van de dag en of het een speciale dag is zoals tijdens de Ramadan, bruiloften en feestdagen en koninginnedag.
•Een hoofddoek wordt gezien als een belangrijke persoonlijke accessoire, maar worden ook frequent geruild binnen familie- en vriendenkring.
•Hoofddoek zouden steeds ‘modieuzer’ worden, dat wil zeggen gekleurd/veelkleurig en afgestemd op de rest van de kleding
•Naast een fashionstatement is een hoofddoek voor de dames primair een uiting van geloof en onderdeel van de eigen identiteit
•Favoriete winkels voor het kopen van de hoofddoek: Turkse en Marokkaanse winkels, H&M, V&D en Zara.
•Velen lijken te verklaren dat de hoofddoek pas wordt gedragen wanneer men ‘er klaar voor is’.
•Van de Nederlandse niet-moslims (denk ik) blijkt 8% voorstander van een hoofddoekenbelasting en 22% vindt dat de hoofddoek verboden moet worden.
•De Nederlandse moslima’s vinden de commotie over de hoofddoek zorgwekkend, eng en vervreemdend. De indruk die men heeft van de mening van ‘de Nederlander’ over de hoofddoek speelt mee in de beslissing wel of geen hoofddoek te dragen.
•Overigens vindt 23% van de Nederlandse bevolking (incl. moslima’s?) dat Nederland toleranter moet zijn. Bij jongeren ligt dat hoger.
•We kunnen spreken van een soort ‘burgerschapskloof’. Waar in de politiek nogal moeilijk gedaan zou worden over hoofddoeken, moslims en islam, blijkt dat in het leven van de jonge Nederlandse vrouwen er veel meer saamhorigheid en tolerantie te zijn.
•Met hoofddoek de arbeidsmarkt opgaan lijkt voor nogal wat problemen te kunnen zorgen. Sommigen passen zich aan aan de negatieve druk en de hoofddoek af, anderen niet. De indruk die men heeft van het bedrijfsleven is nogal negatief. Daarbij komt dat er veel moeite lijkt te zijn om moslimvrouwen met hoofddoek te accepteren in representatieve, zichtbare en beterbetaalde banen.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Ik vind dit type onderzoeken altijd wat lastig. Een paar overwegingen hierbij:
1.Een onderzoeksbevinding op basis van 1570 respondenten extrapoleren naar 80.000 kan best, maar is ook wel wat tricky. Om dat te kunnen beoordelen zouden we meer moeten weten over de 1570 respondenten. Hoe is deze samengesteld? Wat zijn de achtergronden? Hoe verhoudt deze steekproef zich tot de algemene populatie? Wat is de non-respons? Motivaction is zeker geen simpel commercieel pruts onderzoeksbureautje, maar men blinkt vaak niet uit in methodische verantwoording en reflectie.
2.Het onderzoek maakt deel uit van een groter project ‘Hoofdboek‘ opgezet door de nieuwe stichting Cup of Culture. Deze stichting zet ‘maatschappelijke thema’s als merk neer‘. De ‘branding’ van hoofddoek heeft als doel ‘om de beeldvorming rondom het meest beladen kledingstuk te verrijken’. Dat gaat niet werken mensen. Je moet onderzoek niet insteken met als doel een verrijking of verbetering van de beeldvorming. Het werkt niet en wordt simpel (en in dit geval onterecht) weggezet als ongeloofwaardige reclame. Dat het niet werkt komt omdat alle onderzoeken die zich zo nodig moeten richten op het ontkrachten van misverstanden als ‘hoofddoeken worden gedragen onder dwang’ of ‘hoofddoeken en mode passen niet bij elkaar’ de tegenstelling tussen hoofddoek en vrije keuze of hoofddoek en mode voortdurend blijven herhalen en ook voortdurend ergens het issue van integratie herhalen. Opvallend in de hele discussie is het aspect van mode. De vooronderstelling lijkt te zijn dat zich ‘terughoudend’ kleden per definitie niet modieus en/of sexy is. Het houdt de tegenstelling tussen moslim en Nederlander in stand. Dat we nu een mooie vrouw hebben met (overigens niet heel veel verschillende typen) hoofddoeken doet daar weinig aan af.
3.De zin ‘Zodat we nu voor het eerst echt weten wat er nu leeft in “de hoofden onder de doek”‘ is tenenkrommend en doet ook geen recht aan al die onderzoeken waarin moslimvrouwen aan het woord komen over de hoofddoek. De zinsnede ‘Zodat we nu voor het eerst echt weten wat er nu leeft in “de hoofden onder de doek”‘ is ook zo problematisch omdat het moslimvrouwen vooral neerzet als exotisch, mysterieus en afstandelijk in plaats van als vrouwen van vlees en bloed met wie je gewoon een praatje kunt maken als familie, vriend, kennis, collega of buurtgenoot.
4.Onderzoeken als dit houden toch vooral het stereotype in stand dat alles waar het bij moslimvrouwen om gaat de hoofddoek is. Dat mogen vrouwen die een hoofddoek dragen misschien zelf vinden (dat blijkt niet uit het onderzoek) en dat mogen ook anti-islam politici en opiniemakers vinden, maar dat wil niet zeggen dat dat recht doet aan het leven van deze vrouwen (of aan moslima’s zonder hoofddoek).
5.Daarnaast versterkt dit type onderzoek nog een ander stereotype, namelijk dat vrouwen in het algemeen vooral bezig zijn met mooi-zijn en het volgen van de laatste mode. Dat is misschien zo voor sommige vrouwen, maar toch zeker niet alle. Er zijn meerdere overwegingen bij het kiezen van de kleding (dat is overigens wel te zien in dit onderzoek, zie hierboven).
6.Het lijkt mij dat maatschappelijke thema’s verkopen / aan de orde stellen als ‘merk’ een interessante vondst is, maar ook niet anders kan dan werken met stereotypes. Is ‘branding’ immers niet meer dan het reduceren van complexe maatschappelijke issues tot eenvoudig te hanteren stereotypes waaruit alle mogelijke diversiteit en alternatieven zijn verdwenen? Er zijn inderdaad heel interessante ontwikkelingen te zien met betrekking tot hoofddoek-mode, maar moeten we daarom vrouwen met hoofddoek gaan duwen in de mainstream schoonheidsidealen of zelfs seksistische beoordelingen? Alsof hoofddoek en schoonheid nog(!) niet bij elkaar horen en alsof mode met bijvoorbeeld skinny jeans en make-up (genoemd in het onderzoek) de enige schoonheidsjablonen zijn?
7.Let wel ik ben helemaal niet tegen onderzoek naar vrouwen die een hoofddoek dragen. Er zijn uitstekende onderzoeken die ook ingaan op de hoofddoek als mode-item. Zie bijvoorbeeld Annelies Moors: “Islamic Fashion” in Europe: Religious conviction, aesthetic style, and creative consumption‘, en het inleidende artikel van een special issue van het journal Fashion Theory van haar samen met Emma Tarlo. Laatst genoemde heeft een prachtig boek geschreven Visibly Musim – Fashion, Politics, Faith. In dit boek laat zij zien dat sluiers niet zomaar kledingstukken zijn maar altijd (en soms in een bijna overdreven manier) worden verbonden met identiteit, anders-zijn, geschiedenis en tradities, moraal, symbolen van onderdrukking of juist emancipatie met politieke statements. Zij doet dit, en dat is het sterke punt, door zaken als hoofddoek en mode te behandelen als onderdeel van het levensverhaal van de vrouwen en de persoonlijke ontwikkelingen die zij hebben doorgemaakt. Het motivaction onderzoek hier laat een glimp zien door (als zoveelste onderzoek) te stellen dat veel vrouwen misschien later een hoofddoek willen dragen, als ze er klaar voor zijn, als ze er sterk genoeg voor zijn. Maar verder dan dat komt men niet. Emma Tarlo wel en zij laat zien welke verschillende afwegingen vrouwen maken in verschillende fases van hun leven. Het wel of niet dragen van een hoofddoek is geen teken van een afgeronde definitieve identiteit, maar onderdeel van een persoonlijke reis in het zoeken naar een identiteit en naar zingeving. Zaken waar iedereen, niet alleen moslima’s, zich wel iets bij kunnen voorstellen. In plaats van het nogal homogeniserende 1 vrouw, 100 hoofddoeken, laat Tarlo zien dat er sprake is is van 100-en vrouwen en 1000-en kledingstukken in verschillende levensfases.

Bron: Closer

Vijftig wetenschappers uit onder andere de VS, Engeland, Turkije, Zuid-Korea, België en Nederland discussieerden aan de hand van elf voor de conferentie geschreven papers over toekomst en beleid ten aanzien van burgerschap in een multiculturele samenleving, de problematische verhouding tussen wereldburgerschap en de nationale staat, interetnische verhoudingen en mensenrechten. 
 
De conferentie werd geopend door Chris Huinder, bestuurssecretaris van FORUM. Hij sloot aan het einde van vrijdagmiddag de conferentie af en bedankte alle deelnemers voor hun inspirerende bijdragen. Hij merkte daarbij onder andere op dat FORUM nu een veelheid aan benaderingen en begrippen had meegekregen op basis waarvan we in staat moeten zijn analytisch dieper in de problematiek van de moderne multiculturele samenleving te kunnen doordringen en daardoor nog slagvaardiger met gedegen beleidsvoorstellen te kunnen komen.

De burgemeester van de stad Groningen, Peter Rehwinkel, verwelkomde de conferentiegangers namens de Provincie Groningen, de Universiteit Groningen en de Stad Groningen op donderdag in het stadhuis.

Een verslag van de conferentie is gebundeld onder de titel ‘Strangeness and Familiarity’. Te bestellen bij Forum. De afzonderlijke hoofdstukken zijn op de website te downloaden (pdf).

De conferentie was onderdeel van het Forumproject ‘De mens als vreemdeling’. In 2010 is het 50 jaar geleden dat het proefschrift “De Mens als Vreemdeling” van de filosoof Lolle Nauta (1929 – 2006) verscheen. FORUM grijpt dit gegeven aan om dat thema opnieuw te agenderen. In het kader van het project De mens als vreemdeling worden in het najaar van 2010 tal van activiteiten georganiseerd, zoals een publieksbijeenkomst, een wetenschappelijke conferentie, een essaywedstrijd, en een expositie. 

Binnen dit project staat de thematiek van het ‘vreemde’ en het ‘eigene’ centraal: Wat is er nog vreemd in onze inmiddels geglobaliseerde wereld? Wie is nog vreemdeling voor wie? Welke inhoud hebben begrippen als ‘het vreemde’ en ‘het eigene’ eigenlijk nog in een globale context? Hoe gaan wij, westerlingen om met de vreemdeling, en hoe kijkt die vreemdeling vanuit zijn of haar perspectief tegen ons aan? En wat betekent dat bijvoorbeeld voor de politiek.
 
Het project De mens als vreemdeling is een initiatief van FORUM. Het wordt uitgevoerd in samenwerking met de faculteit Wijsbegeerte van de Rijksuniversiteit Groningen, en met steun van de gemeente Groningen en het Je Maintiendrai Fonds.