Oud-Rabobank en Wereldbank topman Herman Wijffels ziet vanaf nu twee wegen: “We kunnen de weg omhoog inslaan of naar beneden sodemieteren. Eerder dit jaar was hij opgetogen over de kredietcrisis. Nu is hij voorzichtiger. “Er staan heel ernstige dingen te gebeuren,” zegt hij in de Volkskrant. Toch ziet Wijffels positieve signalen. De verkiezing van Barack Obama (hij is “omhoog gewoeld door deze tijd”), het einde van het fundamentalistisch kapitalisme (“het bedrijf gereduceerd tot een verhandelbare kasstroom”), en het nadenken over je levensstijl (“Ik beluister om me heen: heb ik die nieuwe auto of die nieuwe afwasmachine echt wel nodig?”).
Het betekent volgens Wijffels wel dat er wat moet gebeuren. “Niet alleen de financiėle wereld leefde boven haar stand, dat deden of doen we allemaal.” De Nederlandse politiek benadert volgens de oud-bankier de crisis teveel financieel-economisch. Maar “de kredietcrisis is niet los te zien van de klimaatcrisis en de energiecrisis; in feit zijn we bezig de basis van ons bestaan aan te tasten,” zegt hij. Wijffels roept op tot een complete transformatie van het economisch bestel. Van ‘lineair naar cyclisch produceren’: “Van die wegwerpeconomie moeten we af. We moeten overgaan op cyclische processen, gericht op hergebruik.”

Wijffels sluit in zijn analyse en visie aan bij die andere oud-bewindvoerder van de Wereldbank, Ad Melkert. In zijn Multatuli-lezing, november dit jaar, hield Melkert een profetisch betoog, waarin hij de kloof tussen arm en rijk hekelde. “Onder de ‘bubble’ van ongeremd financieel kapitalisme is in de afgelopen 25 jaar de afstand tussen de haves en have nots steeds afzichtelijker geworden.” Hij bekirtiseerde de westerse cultuur, waar “de jetset de magneet van de massa is… Compassie teruggebracht tot charitas, met miljarden dollars gefinancierd. Met open oog voor de gevolgen, maar met gesloten lippen over de oorzaken van de werelden van verschil.”
De kredietcrisis maant de wereld tot bezinning, aldus Melkert. “Na jarenlang hameren op het aambeeld van de ‘harde kant’ van de economie ontstaat nu, uit noodzaak en herbezinning, ruimte voor de ‘zachte kant’ van de samenlevingsopbouw.
Ook Melkert is positief over de verkiezing van Obama tot president van de Verenigde Staten. “Dit zijn de momenten waarop het besef kan doorbreken dat vroeg of laat ongecontroleerde markten in ongetemde beesten veranderen en het failliet wordt erkend van het idee dat extreme ongelijkheid het onvermijdelijke bijproduct is van welvaartsgroei. Het moment van de herwaardering van het primaat van de samenleving boven het dictaat van de economie.”

Peter de Waard, redacteur van de Volkskrant, benoemt het helder: “Wij hebben de crisis zelf veroorzaakt. Na 25 jaar van ongekende hebzucht is iedereen schuldig.” Alle mensen willen slapend rij worden en laten zich verleiden tot het kopen van gebakken lucht, schrijft De Waard. “Vele beschavingen zijn groot geworden van de hebzucht, maar ze zijn er ook weer aan ten onder gegaan.” Na het communistische systeem is het nu de beurt aan het kapitalisme, dat in een megacrisis verkeert. Iedereen heeft meeedaan aan de golf van hebzucht, “en nu voelen ze zich allemaal slachtoffers.” De Waard noemt duizelingwekkende cijfers: eind november hadden banken meer dan duizend miljard euro op hun vorderingen afgeschreven. Samen hadden westerse overheden al bijna tweeduizend miljard euro belastinggeld gestoken in banken en bedrijven. De waarde van alle beursfondsen op de wereld daalde in Ć©en jaar tijd van 36 biljoen euro naar 20 biljoen euro. Na het verval van landbouw en industrie is nu de dienstensector aan de beurt. Het verschil met de eerdere sectoren is dat banken geen producenten zijn, maar slechts met geld schuiven. Waar decennia lang privatisering het toverwoord was, nationaliseren overheden nu. Keynes is back in town, progressieve belastingen mogen weer. De Waard sluit zijn betoog echter somber af. “Net zoals de andere lessen uit het verleden, zal ook de les van de kredietcrisis van 2008 weer worden vergeten. Op dit moment worden nog altijd bonussen uitgekeerd in de City en Wall Street. Slechts 40 procent van een jaar eerder, maar meer dan de totale ontwikkelingshulp voor Afrika.”

Dit bericht is geplaatst op dinsdag, december 23rd, 2008 at 15:36 in de categorie Economie, Globalisering, Politiek. Je kan reacties op dit bericht bijhouden door middel van de RSS 2.0 feed. Reacties zijn momenteel niet mogelijk, maar je kan een trackback plaatsen vanaf je eigen site.