Storm over klimaatinstituut
Onder de prachtige titel ‘Klimaatvertwijfeling’ schrijft Peter van Vliet op MVOnieuws over de storm rond het internationaal klimaatpanel van de Verenigde Naties, het IPCC. Gehackte emailverkeer en verkeerde cijfers over smeltende gletsjers hebben het instituut in een kwaad daglicht gezet. Voer voor klimaatsceptici.
Het IPCC ligt weer eens onder vuur. Dat is vervelend, want zonder het IPCC is er geen klimaatverandering, zo lijkt het soms wel. Milieuminister Cramer is verontrust en kamerlid Diederik Samsom kraait dat de baas van het IPCC weg moet omdat er politieke motieven in het geding zouden zijn.
Maar als je wat preciezer kijkt naar wat het IPCC eigenlijk voor club is en hoe ze werkt, dan zie je een organisatie die tot doel heeft overheden te bewegen om klimaatverandering serieus te nemen en er iets aan te gaan doen. Dat is een politieke activiteit bij uitstek.
En als je kijkt naar de procedures waarmee de rapporten worden samengesteld, de aantallen mensen die er aan werken en de hoeveelheden informatie die verwerkt worden, dan kun je niet anders dan verontrust zijn, omdat je met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid weet dat er in dat proces fouten gemaakt zullen worden. Alleen weet je vooraf niet welke en hoeveel. Dat is nu eenmaal eigen aan complexe processen en de kans op fouten (en de omvang van hun gevolgen) wordt alleen maar groter naarmate processen complexer worden.
De godenstatus die het IPCC heeft gekregen, vooral na de toekenning van de Nobelprijs voor de vrede, maakt de schok bij het bekend worden van fouten voorstelbaar. Maar daarmee is die verbijstering nog niet terecht, want fouten waren te verwachten.
Bovendien wordt het wetenschappelijke gehalte van de uitspraken van het IPCC overschat: het IPCC doet zelf geen onderzoek. Het verzamelt en analyseert wetenschappelijke publicaties die door wetenschappers onderling zijn beoordeeld ( peer reviewed ), maar daarnaast ook allerlei andere bronnen. Die krijgen een aparte status, maar worden wel op een of andere manier in de conclusies betrokken. Alleen is het niet altijd mogelijk om de (wetenschappelijke) juistheid van de in al die bronnen voorkomende informatie te toetsen.
Die kennis legt een serieuze verantwoordelijkheid op mensen die de uitspraken van het IPCC gebruiken om hun standpunten te onderbouwen, zoals politici en bestuurders. Het optreden van procesfouten stelt de juistheid van de principes nog niet ter discussie. De reacties van Cramer en Samsom suggereren dit echter wel.
Aan het afsmelten van gletsjers onder invloed van klimaatverandering wordt niet getwijfeld. Maakt het dan uit of een gletsjer over 30 of over 300 jaar gesmolten is? Nee dus. Onder normale omstandigheden behoren die dingen niet zo snel te smelten en 270 jaar maakt geen verschil op de schaal van de evolutie.
Wat uitmaakt is hoe politici en bewindspersonen omgaan met dit soort informatie. Hoe ze meetwitteren op de waan van de dag, zonder blijk te geven van inzicht in de werkelijke betekenis van de berichten of in het risico van verkeerd daar mee omgaan.
Dat risico bestaat vooral uit het voeden van sceptici en opportunisten, die elk spoor van klimaattwijfel, elk argument dat hun in handen valt zullen uitspelen in de strijd om de gunst van de kiezers. Om het volk zich zolang mogelijk zeker te laten wanen van voldoende frikadellen, bier en vertier. Na ons de zondvloed. En het liefst ook na de volgende verkiezingen.
